Deze zondag

Deze zondag

De wereld op zijn kop.

‘Ik weet niet hoe ik mij in het Uur U zal gedragen. Nu zitten we nog allemaal in het verzet. Ik ook natuurlijk. Maar als er morgen opeens een groep vluchtelingen bij mij aanbelt laat ik ze mooi niet binnen. Want dan komen er vlekken op mijn fraaie kleed. En een vlek op je kleed is een vlek op je ziel. Zo moedig en fatsoenlijk ben ik dus, als het er echt op aankomt. Al hoop je anders…’, aldus Adriaan van Dis in een recent interview in NRC Handelsblad. Voor velen herkenbaar, denk ik. Ook voor mij. We houden prachtige verhalen over de vreemdeling in onze poort, maar als het erop aankomt, kijken we vaak een andere kant op.
 

lees meer »
 
Het onmogelijke wordt mogelijk

Het onmogelijke wordt mogelijk
Het onmogelijke wordt mogelijk

Nog niet zo lang geleden dachten we wel zo ongeveer te weten hoe onze toekomst eruit zou zien. We maakten onze plannen. Voor ons werk maar ook privé. Wij waanden ons stiekem meesters van ons lot. Totdat ineens alles er anders uitzag vanwege een microscopisch klein virus. Rationeel wisten we misschien wel dat ons leven niet maakbaar was. Maar nu heeft die gedachte blijvend letsel opgelopen. En dat vraagt om nieuw houvast. Om andere ankerpunten. Want waar moet je dan op koersen als voortdurend alles onzeker blijkt?

Dat is misschien wel waarom in het ‘leerverhaal’ van Tora al degenen die voor toekomst moeten zorgen, principieel onvruchtbaar zijn. In een wereld waarin vitaliteit en vruchtbaarheid het een en het al zijn, vraagt de verteller aandacht voor de andere kant. Voor dat leven dat niet vanzelfsprekend potentie heeft. Voor de mens van wie de toekomst niet zo zeker is. En daarmee wil het een troostverhaal zijn. En wil het tegelijk ook wijzen op een ander ankerpunt. En dat is het ankerpunt van de belofte. Iemand die jou zegt dat er wel degelijk een toekomst voor je is. Ook al ziet die er misschien totaal anders uit dan je wenst of hoopt. Iemand die je het vertrouwen geeft dat jouw toekomst in goede handen is.

Sarah en Abraham hadden het geloof in die belofte allang opgegeven. Dat maakt hen beiden ook zo menselijk. Maar nu Sarah negentig jaar oud is en Abraham honderd, krijgen ze de lang verwachte zoon. Uit de verdorde schoot komt ineens leven tevoorschijn. Onmogelijk natuurlijk. Dat gaat tegen alles in. En toch is dat de beste samenvatting van heel dit verhaal. Waar wij echt helemaal niet meer verwachten, gebeurt het. Het onmogelijke wordt mogelijk.

Daarop vertrouwen is misschien wel niet te doen. En toch worden we voor die sprong uitgenodigd. Het is zo’n beetje zoals Jaap Smit onlangs zei in Tegengif: ‘Als je weet dat je kan zwemmen, geeft het niet hoe diep het water is’. Als je het waagt met die belofte, soms even, leer je leven bij de dag. Ook als alles ineens onzeker wordt.

Zondag is het eerste advent. Het begint te dagen, zo hopen we dan maar. We lezen van de onmogelijke geboorte van Izaäk en de uit de dood tot leven gewekte Ismaël. De kinderen gaan oefenen voor het Kerstkoor en Harry Broom en Anna Jurriaanse spelen voor ons op cello en altviool.                                                                                                         
Ad van Nieuwpoort
 
Deze zondag

Deze zondag

Van water naar wijn

Voor velen is op dit moment leven: overleven. In de eerste plaats natuurlijk in al die delen van onze wereld waar de nood niet te doen is. Maar ook dicht bij huis in deze eindeloze crisis waarin we precies dat moeten missen wat het leven kleur geeft en aangenaam maakt. Deze tijd werpt ons terug op de urgente vraag wat het menselijk leven nu echt de moeite waard maakt. Want hoe vaak leven we niet gewoon omdat de tijd doortikt. En voor je het weet ben je teleurgesteld oud geworden omdat je het gevoel hebt het leven niet geleefd te hebben. Hoe schokkend kan zo’n ontdekking zijn?

Wat maakt het leven de moeite waard? Bij die kernvraag worden we bepaald in het wonderlijke verhaal over de bruiloft te Kana. Een verhaal vol metaforen. Er is een bruiloft zonder wijn. En een bruiloft zonder wijn is als een leven dat niet tot zijn recht komt. Maar niemand lijkt het in de gaten te hebben. Totdat de moeder in het verhaal het opmerkt. ‘Er is geen wijn’, zegt ze. Gelukkig is er iemand die het ziet en er wat mee doet. Want dan gaat er iets gebeuren dat niemand kon bedenken. Dan wordt ineens zomaar water wijn. Er blijkt iemand op het feestje te zijn die de bruiloft tot een bruiloft maakt, het leven kleur geeft, liefde en daarmee betekenis. Het is de Messiasman. Die ook wel ‘bevrijder’ wordt genoemd.

Die Messiasman lijkt op Noach. Want het eerste dat Noach doet als hij de ark uitstapt, is een wijngaard bouwen en dronken worden van de wijn. Hij gaat van water naar wijn. En haalt daarmee het waarachtige leven binnen. Hij laat zien dat het kan.

Komende zondag gaan we van water naar wijn. Om even te kunnen proeven waar het ook al weer om gaat. Zeer nodig in deze schaarse tijden. Kaja Majoor en Harry Broom spelen Bach en Bréval om ons een beetje te troosten omdat we nu ook niet meer zingen kunnen.

Dat overleven maar weer een beetje leven zal worden.

Ad van Nieuwpoort
 

 
Deze zondag/ Hemelvaart Deze zondag/ Hemelvaart

Marienbrunn: Levend water
Al sinds de jaren tachtig zijn er contacten tussen de Duinzichtkerk in het
Benoordenhout en de Evangelisch-Lutherse gemeente in de wijk Marienbrunn in
Leipzig. Sinds jaar en dag bezoeken beide gemeenten elkaar in het Hemelvaartsweekend. De laatste jaren participeren steeds meer CTK’ers in deze uitwisseling. In 2019 maakte ik deel uit van de groep van 22 Hagenaars die te gast waren in Leipzig.
Vorige jaar kon het bezoek al niet doorgaan en ook dit jaar staken de coronamaatregelen een stokje voor een ontvangst van de Duitse gemeenteleden in Den Haag. We zullen het dit jaar moeten doen met een digitale uitwisseling.
Op zaterdag ontmoeten gemeenteleden van de drie kerken elkaar op het olieplatform Gathertown. Op zondag zoeken we via YouTube en Zoom tijdens de kerkdienst contact met Leipzig. Het is jammer dat opnieuw de fysieke ontmoeting niet doorgaat, maar ook heel mooi dat we elkaar als drie gemeenten – twee in Den Haag en één in Leipzig –toch kunnen ontmoeten.
Pfarrer Jörg Sirrenberg en ik hebben de dienst samen voorbereid. Het thema is: levend water. We lezen het diepzinnige verhaal van de vrouw bij de bron
uit Johannes 4. We ontdekken dat een bron iets anders is dan een put. Een bron herbergt levend water. In een put staat het water stil. 
De vraag is nu waar vinden wij levend water, en waar staat het (water) bij ons stil?
Aan het begin en aan het einde van dienst zullen we via het internet een kijkje in elkaars kerkdienst nemen. Hopelijk lukt dat!

Jaap van den Akker

 
Deze zondag/ Hemelvaart Deze zondag/ Hemelvaart

Des daags scheen zonlicht in de cel
twee decimeter op de muur,
dan stond te middag voor één tel
een zin gekrast in laaiend vuur.

Wie had de woorden ingekerfd?
- Merkteken van ons diepst begeren.-
Eén heeft ze met zijn bloed geverfd:
“Gerechtigheid zal wederkeren”.

Het is een fragment van het gedicht ‘Celdroom’ dat journalist en schrijver Henk van Randwijk schreef in zijn donkere cel toen hij in 1942 werd gearresteerd vanwege zijn betrokkenheid bij het verzet. In een situatie waarin alles donker is en op slot lijkt, komt er ineens iets binnen wat hij zelf niet had kunnen bedenken. Een woord van bevrijding te midden van de gevangenschap.

Het is een mooie illustratie van hoe de hemel functioneert in de bijbelse verhalen. Niet zozeer een plaats waar je naar toegaat na je dood, als wel een plaats waarvandaan bevrijdingsdaden en woorden te verwachten zijn. De hemel als bestaansvoorwaarde voor ons leven op aarde. Of heel primitief gezegd: de hemel als een dak van bescherming boven ons hoofd. Het is de plaats waarvandaan hoop in ons hart wordt gepland. En ook geloof en liefde. De hemel is er in de bijbel voor de aarde. Net als de profeet Elia, wordt ook Jezus aan ons zicht onttrokken om vanuit de hemel ons machtig nabij te zijn. Hemelvaart is daarom, zo zei ooit ook K.H. Miskotte, een bevrijdingsdag. Een dag die voluit gevierd moet worden.

Dat gaan wij morgen om 10 uur doen in een speciale dienst in onze zustergemeente aan de andere kant van het Haagse Hout: De Christus Triomfatorkerk.

Ad van Nieuwpoort

 
Deze zondag

Deze zondag

Pinksteren: roepingscode voor een nieuw bestaan

Waar blijft de euforie nu het einde van onze lockdown in zicht is? Zo vraagt ook Gijs van der Zanden zich af, afgelopen weekend in NRC. Wellicht lijden we aan een lichte vorm van re-entry anxiety of post-isolation anxiety. Termen die deze dagen steeds opduiken en gewoonlijk gebruikt worden voor mensen die lange tijd geen deel uitmaakten van het alledaagse leven. “‘Corona’ heeft ons vervreemd van ‘de ander’ en we hebben tijd nodig om weer aan elkaar te wennen”, zo schrijft Van der Zanden. Hoe zullen we het leven weer durven aan te gaan, ook als we bang zijn terug te vallen in de oververhitte patronen waar we afgelopen tijd juist even van verlost leken?

Pinksteren gaat over de roepingscode voor het nieuwe bestaan, zo schrijft Willem Barnard ergens. De leerlingen van Jezus keken wat verweesd naar de hemel. Geen idee hoe nu verder. Ze zijn als het volk in het exodusverhaal onder de berg Sinaï, zonder Mozes. Misschien wel zoals velen zich deze dagen voelen: teruggeworpen op onszelf. Niet willen vervallen in het ‘oude normaal’, maar ook nog geen idee hoe het ‘nieuwe’ vorm te geven.

Maar dan is er levensadem. Dezelfde adem die aan het begin van het Bijbelverhaal de mens in zijn neusgaten kreeg ingeblazen en hem levend maakte. Zo ook in het verhaal van Handelingen. Een heftige ademtocht en tongen als van vuur maken dat er ineens een nieuwe taal kan worden gesproken. Niet de vervreemdende taal van Babel en van Babbeltafels maar de taal van de liefde die niet uitsluit maar verbindt. Het is de heilige taal van de Tora die iedereen kan verstaan. Woorden die gaan over uittocht uit benauwdheid en over nieuwe, onvoorziene wegen naar een nieuwe tijd waarin wij worden zoals bedoeld: bevrijde mensen.

Dat gaan we aanstaande zondag vieren met J.S. Bach op Altviool met een vrolijke trompet en witte duiven die de kinderen laten vliegen vanaf ons kerkplein. Dat de Geest maar wat mag gaan waaien in onze hoofden en harten. Opdat de angst plaats zal maken voor vertrouwen en we moed krijgen voor wat komen gaat. Broodnodig!

 

Ad van Nieuwpoort

 
Deze zondag

Deze zondag

De beelden uit Kabul laten mij niet los. Sinds kort volg ik een jonge Afghaanse journalist die dagelijks tal van foto’s en filmpjes deelt uit zijn land in de greep van de wanhoop. Wat voorzichtig na vele jaren her en der wat opbloeide aan menselijkheid lijkt in één klap weer ongedaan gemaakt te worden, zo laten die beelden zien. ‘Met kalasjnikovs zijn de middeleeuwen opnieuw van toepassing verklaard’, schreef Pfeijffer. En wat hebben wij te bieden? ‘Erotiek van navelshirtjes en consumptiedwang’. Ook onze zogenaamde ‘Westerse Vrijheid’ lijkt verhaalloos met lege handen te staan. Het is niet om aan te zien.

Dat dit van alle tijden is, vertelt het verhaal van Handelingen (12). De kleinzoon van kindermoordenaar Herodes slaat vol willekeur om zich heen. Ontpopt zich als de zogenaamde beschermer van oude normen en waarden. En het volk lijkt te applaudisseren. Met de moord op Jacobus denkt Herodes de oude orde te kunnen herstellen. Petrus is de volgende. De verteller lijkt ons terug te willen voeren in Egypte, het land van de benauwdheid met zijn vernederende Farao’s. Maar wat deze schurk vergeet is dat Egypte niet het laatste woord heeft. Het zijn namelijk ‘de dagen der ongezuurde broden’, zo schrijft Lukas met een glimlach. Dagen van exodus, van uittocht.

De ter dood veroordeelde Petrus, de rots van de ekklesia, zit vastgeketend in de gevangenis. Maar hij is niet alleen. Er zijn gebeden die hem vergezellen. Gebeden als verzetsdaden tegen de gevestigde orde. De gemeente doet voorbede voor hem. En daarmee rekent zij met een andere orde. De orde van Paasbevrijding.

En zo wordt Petrus als een Elia door een engel bij de hand genomen om dwars door ijzeren poorten te gaan. Hij gelooft zijn ogen niet. En de biddende ekklesia evenmin. Dezelfde engel die Petrus uitleidt uit de benauwdheid, maakt van Herodes wormenvoer. Machten die de menselijkheid de nek om willen draaien moeten het ontgelden. En het woord van bevrijding zet zich door. Tegen de klippen op.

Een verhaal van hoop is het. Te midden van gitzwarte berichten. Om moed te houden, niet cynisch te worden en te weten: dit is het einde niet. Er is iets sterkers dan wat we zien.

Ad van Nieuwpoort

 

 
Deze zondag Deze zondag

Op zondag 5 september lezen we uit Deuteronomium en uit het Marcusevangelie. 

Uit Deuteronomium (4: 1 - 2 en 10-20) lezen we woorden uit de toespraak van Mozes tot het volk Israël bij de Jordaan. Mozes geeft de leefregels mee aan zijn volk opdat het zich teweer kan stellen tegen de verleidingen die opnieuw onvrij kunnen maken, in “het land aan de overkant”. Ook voor ons is de vraag: hoe gaan we om met de vrijheid die door God gegeven is? Hierbij is traditie, overlevering nodig. Niet uit conservatisme, maar omwille van de vrijheid.

In Marcus 8: 27-9: 1 staat de vraag naar wie Jezus is centraal. Petrus denkt het te weten: “u bent de Messias!”. Jezus ontkent die belijdenis niet, maar verbiedt toch om erover te spreken. Dat lijkt merkwaardig, want het evangelie moet toch de wereld in? Iedereen moet dan toch juist weten dat Jezus de Christus is. Het wordt bemoeilijkt door de vraag hóe Jezus dat zal zijn. Er vallen over en weer harde woorden.

Het blijft ook voor ons de vraag: hoe kan nu juist deze mens, die zo geleden heeft en gekruisigd werd, de messias zijn? En toch kunnen we alleen maar wijzen naar Jezus, in navolging van het Evangelie en van de eerste christenen. Deze mens hebben wij te volgen: juist in hem worden Gods bedoelingen zichtbaar, ook al lijkt hij machteloos te zijn. In de woorden van lied 533, met die prachtige tekst van Karel Deurloo: 

Daar komt een man uit Nazareth. Zijn naam is: Hij die mensen redt, en met de minsten wil hij zich verbinden; zijn naam is bij vergetenen te vinden.”

Daar hebben we hem dus te zoeken: bij de mensen die vergeten worden. Waarvandaan ze ook komen. 

Graag tot zondag!

Erwin de Fouw, bijstand in het pastoraat

 
Deze zondag

Deze zondag
Op zoek naar de bron

Waar halen we vandaag de dag onze inspiratie vandaan? Onze tijd vraagt vooral om output. We moeten van alles en we doen het gelukkig vaak maar al te graag. Een mens wil zichzelf immers realiseren en hoe mooi is het als dat een beetje lukt. Als het stroomt, als het inspireert. Maar output zonder input werkt niet. Dan lopen we leeg en gaat het licht uit. En wat dan rest is de waan(zin) van de dag. Maar de grote vraag is: hoe voeden wij onszelf? En waarmee? Wat is er voor nodig om bij die bron van inspiratie te komen?

De grote aartsvader Jakob is in het verhaal van aanstaande zondag ook op zoek naar een bron. Deze pootjeshaker is in zijn leven alles kwijtgeraakt. Zijn moeder, zijn vader, zijn broeder en zijn Heimat. Als een eenzame ziel zien we hem zwerven in de nacht. Jakob is de metafoor geworden van een dolende samenleving op zoek naar een nieuw begin. Maar waar moet hij het vinden?

Jakob ziet een bron. Maar die bron is geblokkeerd. Er ligt een niet te tillen steen op. Om bij die bron te kunnen komen heeft hij anderen nodig. Hij redt dat niet in zijn eentje. Om bij de bronnen van inspiratie te komen, hebben we elkaar nodig. Heb je een samenleving nodig. Zo wil het verhaal misschien wel zeggen.

Maar dan is daar te midden van al die mannen, die ene vrouw. De vrouw die hij nodig heeft om te worden die hij is. De vrouw die hem zou kunnen verlossen uit zijn egocentrische gevangenschap. De stem van liefde. En ineens zien we Jakob veranderen en doet hij wat niemand anders kan. Door die ene vrouw vindt hij de kracht om de steen van die bron af te wentelen en water te putten. Even wordt Jakob als die engel die de steen bij het gesloten graf afwentelt. En je voelt aan alles: het gaat stromen. Deze door schuld belaste Jakob wordt ontmoet en thuisgebracht. Hij is de bron van levend water op het spoor gekomen.

In dat verhaal gaan wij komende zondag twee kleine mensjes onderdompelen. We brengen hen en onszelf bij de bron van het leven. Laten we hopen dat de stenen worden afgewenteld en het levenswater gaat stromen. Daarbij hebben we elkaar hard nodig. Dus verlaat uw scherm en kom naar de bron!

Ad van Nieuwpoort
 
 
Deze zondag

Deze zondag

Op vrije voeten....

Voor wie of wat gaan wij in ons leven niet regelmatig door de knieën? Wat hebben we niet over voor wat anderen vinden van wat hoort of moet? Wat geven we niet op voor zaken die belangrijk worden geacht? Voor een glanzende carrière bijvoorbeeld, waarin we onszelf misschien wel kwijtraken. Wat doen we niet allemaal om aardig gevonden te worden, terwijl we misschien wel steeds meer vervreemd raken van wie we zijn en wat we zouden willen? Welke rol speelt status en geld niet in de beslissingen die we nemen? Wat zijn de paradigma’s waar iedereen van uit gaat maar die soms wel lijken op de tralies van een gevangenis?

In het bevrijdende bijbelverhaal worden al die machten waar wij regelmatig voor de knieën gaan ‘goden’ genoemd. Goden die ons vernederen, ons tot slaaf maken en ons verhinderen om te worden die we zijn. Het adagium van het slothoofdstuk van het profetenboek Jozua is dan ook: Geloof niet in God, maar dien JHWH! Het klinkt ons misschien wat vreemd in de oren dat dit zo in de bijbel aan de orde komt, maar het behoort tot de kern van zijn kritische boodschap. Uittocht uit het slavenhuis betekent dus ook uittocht uit het knechtschap van religieuze machten die de mens kleineren en maken tot onderworpen schepselen.

De theoloog Ton Veerkamp schrijft ergens dat ‘God’ een woord is dat staat voor dat wat in een samenleving het hoogst genoteerd staat, waar mensen achteraan lopen, wat de dienst uitmaakt. Daarom komt het erop aan die goden te herkennen en te ontmaskeren. Het is precies wat Jozua doet voordat hij sterft. Wil dat veel belovende land echt een land van shalom zijn, zullen we ook in ons eigen leven die machten te lijf moeten gaan. En ontdekken dat er één is die anders is. Die niet past in het algemene godenrijtje. Eén die ons bij name kent en niets liever wil dan dat wij leven als bevrijde en geliefde mensen.

Daarover gaat het aanstaande zondag. Opdat wij goed toegerust opgaan naar een, hoop ik, ‘nieuw normaal’. Met ontroerende viool- en celloklanken. En met liederen die ons een hart onder de riem steken.


Ad van Nieuwpoort

 
Deze zondag

Deze zondag

Never let a good crisis go to waste.Deze uitspraak die wordt toegeschreven aan Winston Churchill ik nog nooit zo vaak gehoord als in het afgelopen jaar. We zaten nog niet in de eerste lockdown in 2020 of de evaluaties begonnen al. Wat zijn de plussen van deze crisis? Welke lessen kunnen we leren? Wat kan er anders? Te snel, dacht ik toen. Mogen we eerst eens klagen bij het leed dat we in de ogen kijken? Mogen we rouwen en geschokt zijn? 

Toen het kabinet eind juni van dit jaar de versoepelingen aankondigde kwamen de lijstjes weer terug. Nu leek het een beter moment. Wat nemen we mee uit deze crisis? Wat bracht een lockdown ons? Net toen de eerste antwoorden werden gegeven, ging het al weer mis. We werden ingehaald door de werkelijkheid. Waren we te hard van start gegaan? Was er nog te weinig fundament om de weg vooruit te kunnen vinden? Misschien is zo’n fundament wel te vinden in de bijbelse verhalen. In het bijbelboek 1 Koningen komt de profeet Elia terecht in wat velen nu een burn-out zouden noemen. Het is woestijntijd in zijn leven. De crisis is zo intens dat zelfs de vraag naar dood en leven op tafel komt te liggen. In de woestijn van de eenzame crisis is er echter ook een helpende hand. De bijbelse God hoort en ziet Elia en wijst hem de weg vooruit. Welke lessen kunnen wij leren uit dit verhaal over crisis en de weg voorwaarts?

Komende zondag in de Duinzichtkerk een dienst over hoe wij het volhouden in een crisis en hoe we de weg vooruit weer kunnen vinden zonder te hard van start te gaan. Liedteksten van Huub Oosterhuis, Sytze de Vries en Muus Jacobse omlijsten het geheel. 

Robin ten Hoopen

 
Deze zondag

Deze zondag

Thema: Opnieuw een zomergast met een Bijbels verhaal over crisis en de weg vooruit

De vakantietijd is aangebroken. Een tijd voor zomergasten. In de kerk en op de buis. Ook een tijd om na te denken. Om te leren omdenken. Om daarna door te kunnen bewegen naar een betere toekomst, zonder angst voor de verandering die daarvoor nodig is.
De eerste VPRO-zomergast van dit jaar op TV was rijksbouwmeester Floris Alkemade. Hij onderstreepte de noodzaak van verandering. Volgens hem is verbeeldingskracht nodig om de grote vragen van onze tijd te beantwoorden. Om een toekomstbeeld te vormen waar we naar kunnen verlangen. Met alleen politieke taal kom je er niet. Alkemade ziet daarbij een belangrijke rol weggelegd voor kunst en wetenschap: Wetenschappers moeten twijfelen aan wat ze zeker weten, kunstenaars moeten zeker weten waaraan ze twijfelen. Zo ga je vindingrijker om met de toekomst.  
Het meest verrassend in de uitzending was het fragment dat Alkemade liet zien van het spelprogramma ‘Wedden dat ik het kan’. Daarin kreeg Amber, een meisje van 8 à 10 jaar oud, het voor elkaar om meer dan 15 keer een handstand te maken in een kliko. Daarvoor is, volgens Alkemade, verbeelding nodig. Dat je in staat bent om in een onmogelijke positie een andere weg te vinden. Van de paters leerde hij dat het gaat over geloven, niet over zeker weten.
Deze zondagmorgen gaan we het in de Duinzichtkerk ook hebben over geloven zonder zeker weten en over het vinden van een andere weg. Niet over de handstanden van Amber, maar over Petrus wandelend over het water. Min of meer ook als vervolg op uw zomergast van vorige week. Met lezingen uit Hebreeën 11 en Matteüs 14. Ik kijk ernaar uit om deze zondag als zomergast bij u voor te mogen gaan.

Ds. Henk Steinvoort

 

 
Deze zondag Deze zondag


Water, water en nog eens water … Het houdt maar niet op!

De hemelsluizen staan open en beroeren de aarde en die lijkt er beroerder aan toe dan ooit.
Lijkt … want we hoeven maar terug te gaan naar Noach en wat te denken van 1953 in ons eigen land.

Als de Schriften opengaan wordt ons verkondigd dat het mogelijk is en noodzakelijk om de natuur in cultuur te brengen. Daartoe sluit de Ene een verbond met als teken de regenboog en realiseren wij deltawerken aan zee en overloopgebieden langs de rivieren. Dat biedt bescherming en redding tegen en van die oerkracht, die zomaar onze leefgrond tot een doodsgebied kan maken.

In het Evangelie komende zondag uit Johannes 6: 16-21 treedt Jezus het water met voeten en ook de profeet Jesaja 43: 1-13 schrikt niet terug om de wateren tot de orde te roepen. Goed om hierbij te bedenken, dat wat zij verhalen ‘theologie’ is! Dus geen feitenrelaas, noch natuurkundige realiteit, maar belofte voor de toekomst. Natuurlijk moet dan onderzocht worden hoe het zo heeft kunnen komen, maar vooral ons de vraag stellen: “Hoe nu verder?”.

ds IJjo Akkerman

 
Deze zondag

Deze zondag

Liedjes van Bevrijding

‘Via de tam-tam bereiken goede berichten het kamp. Japan zal de oorlog verliezen. Volgens het laatste nieuws zijn de geallieerden in Normandië geland. De ‘tam-tam’ bestaat uit pianomuziek, een grammofoon en een kinderkoor in de huizen van Chinese families die achter het gedèk, voorbij de Papandajanlaan wonen. Deze mensen steken ons een hart onder de riem. Doordat ze de taal goed spreken en in Nederland gestudeerd hebben, kunnen zij de kampbewoners bereiken met liederen. De deuren in de tuin worden wijd opengezet, de vrouw des huizes gaat achter de piano zitten en kinderen, die overal vandaan gehaald worden, zingen in koor de bevrijdingsliedjes.’
 
Aan het woord is ons gemeentelid Henriette van Raalte – Geel die vanuit het perspectief van een vijfjarig meisje haar ervaringen in Japanse interneringskampen deelt in haar boek ‘Mogen wij altijd in dit kamp blijven?’. Een aangrijpend verhaal dat we niet voor niets aanstaande zondag willen aanhalen voorafgaand aan de nationale herdenking 15 augustus 1945 bij het Indisch Monument. Het is het verhaal van moeders en kinderen in desolate, mensonterende omstandigheden zonder perspectief. 
 
Maar dan zijn daar dus die liedjes. Die bevrijdingsliedjes. Signalen uit een andere wereld. Een wereld die weet dat het lijden eindig is en het licht sterker is dan de duisternis. Het zijn dezelfde liedjes die Paulus en Silas in het boek Handelingen zingen in de nachtelijke gevangenis. Ze zingen van bevrijding terwijl ze aan alle kanten vastgezet zijn. Geen enkele kans op bevrijding. 
 
En toch. Zoals die liedjes van de Chinese families door het prikkeldraad van de kampen heen te horen waren en een nieuwe tijd aankondigden, zo breekt ook in die nachtelijke gevangenis het licht binnen. Wie gevangen is wordt bevrijd. Profetenwoorden worden waar.

We gaan het er zondag over hebben. Waarin zitten wij allemaal gevangen? En kennen we die liedjes nog? Zijn we ontvankelijk voor de signalen dat het anders kan? Een stille zomerdienst om de hoop te oefenen en het geloof. 
 
Kom gerust en meld u aan! Er is nog plaats genoeg en beeld en geluid zijn ter plekke het best!
 
Graag tot zondag!
 
Ad van Nieuwpoort


ds Ad van Nieuwpoort

 
Preken Preken
Hier vindt u de preken van de afgelopen twee maanden

zondag 4 april 2021
 
 
Deze Zondag Deze Zondag
Over de dienst op 2 januari

Zo kort na Kerst en Oud en Nieuw komt een aantal lijnen bij elkaar. Bijbels, theologisch en liturgisch. Na overleg met ds. Elseman, die op 9 januari voorgaat, koos ik ervoor om zowel te lezen over de wijzen uit het Oosten als over het vervolg, het relaas van de vlucht van Jozef,  Maria en Jezus naar Egypte en de kindermoord in Bethlehem die daarop volgt. Een combinatie dus van het hoogfeest van Epifanie, dat op 6 januari valt en dat in de Oosterse kerk het eigenlijke Kerstfeest vormt en de dag van de ‘onnozele kinderen’, die op 28 december staat. Daarmee staan we stil bij de dubbelheid van de betekenis van Kerstmis. Het is enerzijds een feest van verwondering om wat God in het verborgene aan grootsheid verricht en dat aan heel de wereld wordt geopenbaard: zie de magiërs uit het Oosten die Jezus komen huldigen als een prins. En anderzijds geeft Kerst dus ook te denken over de kwetsbaarheid waarmee hij in de wereld komt. Meteen al verkeert Jezus, het kind dat ‘God redt’ heet, in levensgevaar. Net op tijd ontkomt hij met zijn ouders aan de grijphanden van koning Herodes, een bange man die naar erkenning en macht hongert. Hij beveelt de ‘onnozele kinderen’ van Bethlehem om het leven te brengen.
Zo kort na Kerstmis worden wij dus alweer uit de verleiding weggeroepen om te blijven mijmeren over Kerst en krijgen wij reden tot ontzetting. Matteüs preludeert ermee op het lijdensverhaal en schetst het begin van Jezus’ leven tegen de achtergrond van de geschiedenis van zijn volk: hij is als Mozes en Herodes is als de wrede farao. De traditie leest het verhaal van de aanbidding door de wijzen, dat bij Matteüs eerst komt, later dan het verhaal over de kindermoord. Zit daarin misschien nóg een parallel met Pasen? De adoratie als een verwijzing naar de opstanding van Christus? Ik houd er terdege rekening mee. De vernederde is tegelijk de verhoogde. In ons geloof moeten wij leren om te gaan met paradoxen. Misschien helpt oefening daarin ook bij het uithouden van de spanningen tussen onze hoopvolle verwachtingen van een wereld vol gerechtigheid die ons is aangezegd en de realiteit van een wereld vol onrecht waarin wij leven en waarin zovelen lijden. En bij het komen tot daden van gerechtigheid, die het leven helpen sterken en bewaren.

Erwin de Fouw


 
 
Deze Zondag

Deze Zondag
Don’t Look Up?

In de nieuwe Netflix-film van Adam McKay dreigt een reusachtige komeet de aarde te vernietigen. De film is nog maar net uitgekomen en is nu al de meest besproken en bekeken film van dit moment. Je moet een beetje door de soms wat overdreven ‘Amerikaanse stijl’ heenkijken, maar deze film verbeeldt op een intrigerende manier een wereld die de ogen sluit voor wat er gaande is. Terwijl de komeet op de aarde aankoerst, zijn er maar weinigen die het gevaar onderkennen. Gerenommeerde wetenschappers proberen de Amerikaanse president van het gevaar te overtuigen, maar de immense dreiging wordt ondergeschikt gemaakt aan persoonlijke belangen. En als een Jeff Bezos-achtige miljardair met een alternatieve analyse komt, wordt deze meer serieus genomen dan de evidente observaties van de astronomen. Ook de media halen in hun glittershows de schouders op over wat wetenschappers vrij exact hebben kunnen constateren. Hun bijdrage aan programma’s doet de kijkcijfers dalen. Ook gewone burgers willen de komeet niet zien, al wordt die steeds zichtbaarder. Overheidscampagnes met de leus ‘Don’t look up’ doen het goed. Deze film schuurt tegen de echte wereld aan. ‘Het is satire, maar omdat zoveel in het verhaal onze eigen wereld weerspiegelt, verandert ze in een tragedie’, zo schreef filmjournalist Gawie Keyser in NRC Handelsblad. Als de komeet inslaat zitten de wetenschappers in hun gezin rond de tafel te bidden. Het is het enige nog dat nog rest. Een ontroerend beeld.

In het verhaal van Elia dat wij de komende weken gaan lezen, gebeurt niet veel anders. De context waarin hij opduikt is vergelijkbaar met die van ‘Don’t look up’. Om het even in de taal van onze tijd te zeggen: de economie groeit nog steeds prima en beurskoersen doen het goed. Niets aan de hand, zou je zeggen. Koning Achab heeft het goed voor elkaar. Onder hem maakte Israël een bloeitijd door, zo zeggen historici. Het ziet er aan de buitenkant allemaal pico bello uit. Iedereen lijkt tevreden.

Maar dan komt daar ineens Elia op het toneel. ‘Mijn God is JHWH’ betekent zijn naam. Hij ziet wat niemand wil zien. Hij ziet de kale plekken. Hij ziet het leed achter de façades. Hij ziet dat er fundamenteel iets niet klopt aan die orde van Achab. Elia is te vinden bij een weduwe die nauwelijks te eten heeft. Met een zoon die ziek wordt en doodgaat. Beeld van een volk zonder toekomst. Daar waar geen camera’s staan, daar is de profeet te vinden. Niet met ‘hel en verdoemenis-preken’, maar met een woord van hoop, ontferming en liefde. Hij lijkt ons ook vandaag te willen zeggen: Kijk verder dan de waan van de dag. Kijk eens naar boven! De wereld is groter dan jouw bubbel. Aan dat verhaal kunnen wij ons laven. Hard nodig in deze schrale tijden.

Ad van Nieuwpoort
 
Deze Zondag

Deze Zondag
Sta op!

‘De coronacrisis heeft de samenleving en de mensen veranderd’, aldus opbouwwerker Matijs Gerrits in een interview. Hij ziet in zijn werkgebied in Zeeland een verdubbeling van maatschappelijke problemen en een groei van de wachtlijsten voor professionele hulp. Ook CNV-voorzitter Piet Fortuin benoemde dit onlangs: ‘De emmer dreigt bij miljoenen mensen over te lopen. Over alle sectoren heen kampt een toenemend aantal mensen met werkstress, zowel in de publieke als de private sector.’ In Trouw waarschuwt hoogleraar Arne Popma vandaag zelfs voor een mentale pandemie. Wat de oorzaken zouden kunnen zijn? Onzekerheid, angst, maar vooral ook het gemis aan menselijk contact en niet te vergeten: samenhang. Oorzaken die niet alleen maar in deze crisis liggen, maar al veel langer rondsluimeren.

Die stoere profeet Elia wil niet meer. We treffen hem komende zondag uitgeblust aan onder een bremstruik in de woestijn. ‘Het is teveel!’, zo horen we hem roepen. Hij kan niet meer. Is hij over grenzen gegaan? Heeft hij zijn hand overspeeld? Of is het de eenzaamheid? Het verdriet om een wereld die de visioenen heeft uitgeblust? Wie zal het zeggen. ‘Neem mijn leven!’, zo bidt hij stotterend.

Maar dan is daar die engel. Net zoals in de tuin van Gethsémané. Een bode uit de hemel raakt de vermoeide profeet aan en zegt: Sta op! En Elia vindt levensbrood, eet en drinkt maar valt weer terug. En opnieuw die stem. Sta op en eet! Het is zijn tijd nog niet. Hij moet het niet opgeven. Hij heeft nog wat te doen.

En dan lijkt alles los te barsten. De natuurgoden doen hun best om indruk te maken. Elia wordt alle kanten opgetrokken. Waar moet hij heen? Is er wel een weg? Een weg om te gaan? Of is die definitief doodgelopen?

En dan wordt het stil. Doodstil. Niet te doen. Angstaanjagend. Een nulpunt. Veel dieper gaat het niet. Maar dan Goddank wel een stem. Mens waar ben je? Wat jij hier Elia? Wat is je roeping? Waardoor laat jij je afleiden? Waarom drijf je toch steeds af van waar het om gaat? Je hebt nog wat te doen. Laat je niet leiden door de angst, maar door de stem die jou aanspreekt en je terugbrengt op de weg die je moet gaan.

Aanstaande zondag komt diezelfde stem ook ons opzoeken. En gelukkig zijn onze vioolengeltjes er ook weer. Opdat we de weg weer wat vinden. Zo nodig deze dagen.

Ad van Nieuwpoort 
 
 
Deze Zondag

Deze Zondag
Zondag 6/2 a.s. mag ik (eindelijk weer eens) bij u voorgaan.
Daarmee wordt de serie van Ad van Nieuwpoort over de profeet Elia een keer onderbroken. Al sluit de lezing van het Oecumenisch rooster uit Jesaja 6 wel aan op wat Elia aan het hart gaat, de “heiligheid” van de Eeuwige.
Dat “heilig” zijn van de Ene is nou niet een heel populair gespreksonderwerp. We zingen er van (“Heilig, heilig, heilig..”), maar daar laten we het meestal bij. Voor Jesaja is dat ‘heilige’ in overvloed juist degene die hem roept. De serafs van de Ene vullen de hele tempel. Op Iconen uit de Russisch Orthodoxe traditie zijn die serafim een kopje in een bundel vleugels. Ik vond deze, die wel erg serieus kijkt, maar ja, zo’n engel zal zich wel niet guitig mogen gedragen.
In wat Lucas vertelt over hoe Jezus mensen roept klinkt ook dat heilige. Al lijkt dat minder verheven, eerder heel ‘down to earth’. In de jeugdgevangenis, waar ik dominee was, zeiden de pater en ik altijd in het Stiltecentrum vóór de zondagse viering tegen de jongens die zich geroepen voelden om daarheen te komen: “Dit is een heilige ruimte. Het is hier heilig omdat het veilig is. Hou het dus voor jezelf en elkaar veilig, dan kun je beleven wat heilig is”. Nog best iets voor elke voorganger: laat ieder zich veilig mogen voelen.
Heilig – vraagt u, vraag jij u/je maar eens af wat voor jou/u heilig is?
Bij een dienst van afscheid van een overledene worden vaak woorden uit een gebed van Huub Oosterhuis (nu deze toch veel bij jullie aan het woord is) geciteerd: “Moge al wat voor … heilig was tot ons blijven spreken”….Ik vind dat zó prachtig gezegd! Staat u, sta jij daar wel eens bij stil? Of je/u dat ook doet?

ds Christiaan Donner
 
Deze Zondag

Deze Zondag

Een koning op een ezel

Ik weet niet hoe het u vergaat, maar ik kom maar niet los van die beelden uit Boetsja. Mensen zomaar uit hun gewone leven weggesleurd en op straat neergeschoten. Mensen zoals u en ik, overvallen door een destructieve intocht van geweld. En als je niet uitkijkt gaat iedereen op de loop met dit soort beelden. Zoals ook Rob de Wijk onlangs constateerde. Zaken die het daglicht niet kunnen verdragen, open en bloot. Maar wat gaat er niet allemaal achter die beelden schuil? En je vraagt je af: hoe zijn die laatste momenten geweest voor deze mensen? Hoe angstig moeten ze zijn geweest? Of verbijsterd? Waaraan hebben ze gedacht? Welke laatste woorden hebben ze gesproken? Niemand die het weet. Levenloos achtergelaten als ze zijn.

Zondag lezen we het absurde verhaal over een koning op een ezel. Te midden van al die grote keizerlijke intochten vol machtsvertoon om angst te zaaien, is daar ineens een tegenkoning. ‘Zoon van David’ wordt hij genoemd. Het vleesgeworden visioen van vredesprofeten. Een koning die tegen alle weerstanden heen, soeverein Jeruzalem komt binnenwandelen. Rechtvaardig en zachtmoedig is hij, zo wordt gezegd. Beeld van totale kwetsbaarheid. Zonder wapens en paarden en geheel weerloos. En daarmee komt een nieuwe wereld binnen. Een nieuwe orde, een nieuw verhaal. Iets dat wij niet voor mogelijk houden.

Wat komt met deze intocht aan het licht? Dat de stad van vrede bezet gebied is. De tempel vol met kopers en verkopers rondom een God die ons allen in de greep houdt: Mammon wordt hij wel genoemd. De God die om offers vraagt en slachtoffers maakt. De koning op de ezel gaat er echt op af. Alle dienaren van de Mammon worden uitgeworpen en de tafels van de geldwisselaars gaan om. Een grote schoonmaakactie is het. Om ruimte te maken voor het ontwapenende leven. Om ruimte te maken voor benauwde zielen, zoals in Boetsja. En als hij dat doet, komen ineens allemaal lammen en blinden tevoorschijn. Mensen die keurig werden weggestopt. Mensen die ongezien op straat zijn achtergelaten. Ineens komen ze in beeld en worden ze op hun benen gezet.

Daarover gaat het zondag. Een koning op een ezel komt onze bezette levens binnen. En als het goed is, gebeurt er wat met ons. Jasjes gaan uit en maskers vallen af. Die kwetsbare koning brengt ons aan het licht als kwetsbare mensjes. Maar zet ons ook op onze benen om te laten zien dat het anders kan. Wijzelf en deze wereld.

Aanstaande zondag met een heuse optocht van Palmpasenstokken. Omdat het kan en misschien ook wel moet.

Ad van Nieuwpoort
 

 
Deze Zondag

Deze Zondag

Van bitter naar zoet 

Hoe sta je op uit een diepe crisis? Hoe sta je op uit een situatie die jou heeft lamgelegd en monddood heeft gemaakt? Hoe vind je een begaanbare weg als alles in je leven van zijn plaats is gehaald? Je moet helemaal opnieuw beginnen, zo lijkt het. Opnieuw leren lopen, leren ademen, leren vertrouwen. Kortom: opnieuw leren leven. Ontdekken wat houvast is, wat je ankers zijn. Met welk verhaal wil je leven en met welk zeker niet meer? Hoe voorkom je dat je bitter wordt? Hoe voorkom je dat je niet meer weet hoe zoet ook al weer smaakt?

Daarover gaat het in het woestijnverhaal van Exodus. Net bevrijd uit het land van dood en benauwdheid, zoekt het volk van Mozes zijn weg in de woestijn. Hoe word je van een slaaf tot een vrij een mens? Wat is daarvoor nodig? Niets gaat meer vanzelf en alles moet opnieuw ontdekt worden. Het veelbelovende land is nog ver weg. Er moet nog heel wat geleerd worden.

In de woestijn is niets vanzelfsprekend. Daar kom je jezelf tegen tot op het bot. Daar dringen zich de meest wezenlijke vragen aan je op. En het eerste dat ontbreekt is water. Bron van leven. Zonder water kun je wel ophouden. Maar als ze het vinden, is het bitter. Niet te drinken. Zoals hun leven in benauwdheid niet te leven was. Ze komen er in de vrijheid pas echt achter hoe verbitterd ze geworden zijn.

Maar dan is daar die boom. Beeld van tora-wijsheid. Symbool voor een nieuwe werkelijkheid waarin menselijkheid de maat der dingen is. Geen slavenmoraal maar een woord tot bevrijding. Die boom moet het verbitterde water in. Alleen zo wordt het water drinkbaar, het leven leefbaar. Zonder die boom, zonder die herbronning gaat het niet.

En zo gaan ze hun eerste weg. Van bitter naar zoet. Van Mara naar Elim. Van Pasen naar Pinksteren. In de verte borrelen twaalf bronnen op en wuiven zeventig palmen ons tegemoet. Te mooi om waar te zijn. Maar zó nodig om het vol te kunnen houden in tijden van ontbering.

We gaan er aanstaande zondag van proeven. Proeft u mee?

Ad van Nieuwpoort

 
Deze Zondag

Deze Zondag
Tijdnood
 
‘Iedereen is moe en niemand heeft tijd’, zo schreef vorige week Marguerite van den Berg in het FD. ‘Ook wie zich met een hypotheek, een auto en een skivakantie aan de veilige kant van de kloof waant, heeft waarschijnlijk altijd haast.’ De grootste nood van deze dagen is misschien wel onze tijdnood. We hebben geen tijd meer. En putten niet alleen onze aarde maar ook onszelf en elkaar totaal uit. Met alle gevolgen van dien. We missen de ruimte om stil te staan, na te denken en afstand te nemen. En door die tijdnood zijn wij niet meer in staat de dingen op waarde te schatten. Ons leven is vaak verworden tot een hollend reageren op wat op ons afkomt. De focus, de concentratie en de rust ontbreken. In ons persoonlijk leven, maar ook in onze samenleving. Ook aan de tafels waar beslissende keuzes worden gemaakt. Waar visie en beleid moet worden ontwikkeld. We plukken er deze dagen de wrange vruchten van.
 
Het eerste wat een mens moet leren is van ophouden weten. Zo begint het bijbelverhaal. En dat is dus ook wat dat slavenvolk in de woestijn moet leren oefenen. Als je niet langer meer een slaaf wil zijn, maar een vrij mens wil worden, zal je grenzen in acht moeten nemen. Het is een oergegeven in het Hebreeuwse bevrijdingsverhaal: de sabbat. Afstand kunnen nemen. Nee! leren zeggen. Staken.
 
In het zoeken naar levensbrood komt het er in de woestijn op aan bij de dag te leren leven. Niet verzamelen voor de dag van morgen want er is genoeg voor iedereen. Vertrouwen op dagelijks brood. Het behoort tot de basics van het menselijk leven. En dan is het genoeg om zes dagen te werken en één dag te staken met alles waar je mee bezig bent. Het blijkt de sleutel tot ware menselijkheid. Want wie maatstrepen in de tijd weet te zetten, wordt door de tijd niet overspoeld. Pas in de ruimte van de sabbat word je bevrijd van je tijdnood. En ontdek je, om het met Karl Barth te zeggen: Gott hat Zeit für uns
 
We gaan zondag weer de woestijn in. Om de tijd te vinden die we verloren hebben.
 
Ad van Nieuwpoort
 
 
Deze Zondag

Deze Zondag
Een nieuwe ‘mindset’

Pasen zou moeten zorgen voor een nieuwe ‘mindset’, om het maar eens in managementtaal te zeggen. Een andere manier van kijken. Kijken met het perspectief van de onmogelijke mogelijkheden. Dat is dus verder kijken dan de waan van de dag die ons zo bezetten kan. Maar hoe doe je dat? Hoe leer je dat? En ook: hoe houd je het vol? Hoe voorkom je dat je steeds weer terugvalt in korte termijn patronen die zich dagelijks aandienen? Pasen moet je, net als pianospelen, oefenen. Als je Pasen niet oefent, verleer je het en val je terug in oude groeven.

Aanstaande zondag daalt in het aloude profetenverhaal de grote koning Joas af naar de profeet. De profeet Elisa is aan zijn einde en ligt op zijn sterfbed. De koning is radeloos. Hij die de profetische visie voortdurend van tafel veegde, vraagt zich nu af hoe hij verder moet zonder profeet. Wat is macht zonder waarden?, zo vroeg ook Rob de Wijk zich af, afgelopen week in de Duinzichtkerk. En het lijkt of de koning dat heel even beseft. De koning weent. Maar de profeet zet hem aan het werk. Hij moet oefenen in een andere ‘mindset’. Hij moet het venster naar het oosten openzetten. In de richting van het grote visioen. In de richting van het licht. En vervolgens moet hij schieten met pijl en boog. Een wonderlijk tafereel is het. Het is als een Paas-oefenklasje. En de profeet daagt hem uit: wat heb je nodig om het kwaad te keren?

Maar precies zoals we dat ook deze dagen zien: de koning doet niet genoeg. De beeldvorming is in orde. Maar echt doorpakken kan hij niet. Het begon mooi maar hij houdt het niet vol. Hij is teveel bezig met zichzelf en te weinig met waar het echt om gaat.

De profeet sterft. En het lijkt nu allemaal tevergeefs. Is het allemaal ten dode opgeschreven, ons Paasleven? Daar gelooft de verteller niet in. Want als je echt wordt geraakt door het profetenwoord, dan sta je op. En dan waag je het. Ook als je niet meteen resultaat ziet. Je houdt vol, omdat dat woord sterker is dan jouw ongeloof.

Misschien gaat het daar wel over.

Ad van Nieuwpoort
 
Deze Zondag

Deze Zondag

Een levensreddend verhaal

In het verhaal van komende zondag horen we de schreeuw van een vrouw die alles wat zij had is kwijtgeraakt. Vluchten moest ze omdat er geen leven meer mogelijk was in haar land, in haar huis, op haar akker. En na zeven jaar komt ze terug en ziet ze dat er niets meer over is van haar geboortegrond, van haar oorsprong, van haar verhaal. En ze schreeuwt om hulp. Ze verlangt naar wat verloren is gegaan. Zoals ook wij in Europa in toenemende mate verlangen naar wat niet meer is. De bron van bestaan, de ankerpunten van het menselijk leven. Ze schreeuwt om hulp, maar de Koning hoort haar niet. De bestaande macht ziet haar over het hoofd. De Koning heeft geen tijd voor wat verloren is gegaan.

Maar dan is daar die profetenjongen. Hij die nog weet van een ander verhaal. Hij die in de buurt van de profeet heeft gezien wat het visioen vermag. De Koning heeft hem uitgenodigd om erover te vertellen. En de jongen vertelt het verhaal van het onmogelijke mogelijk. Over doden die worden opgewekt en melaatsen die weer verder kunnen. Over een weg door vele wateren. En ineens verandert de Koning. Hij krijgt een nieuw inzicht, zo lijkt het. Hij wordt geraakt door wat hij lange tijd niet wilde zien en horen.

Maar de vrouw buiten schreeuwt nog steeds om het verlorene. Ze hoopt op een luisterend oor. Op iemand die weet wat zij mist. En door het verhaal van de profetenjongen ziet ineens de Koning haar. Wat hij eerst over het hoofd zag, komt ineens bij hem binnen. Hij wordt even van een Koning tot een profeet en brengt haar bij waar zij naar hunkerde.

Een wonderlijk verhaal over heimwee naar wat verloren is geraakt. Maar ook over hoe een zomaar verhaal levens kan redden.

Aanstaande zondag. Voor de nodige morele herbewapening.

Ad van Nieuwpoort

 
Deze Zondag Deze Zondag

Wat gebeurt er als je je losmaakt van je bron? Als je het verhaal waar je in geworteld was, vergeet? Daar gaat het over in de korte scène uit 2 Koningen 6 die zondag centraal staat: er is een kring van mensen rond de profeet Elisa, profetenkinderen worden ze genoemd. Misschien wel te vergelijken met de synagoge. Of de messiaanse gemeente: mensen die willen leven van het horen, die het willen wagen met het woord. Of toch niet? Ze houden het niet uit, het is ze te ingewikkeld. Vraagt het te veel, doet dat woord te zeer een appèl op ze? Hoe dan ook, ze maken zich los en gaan op eigen houtje verder. Dat kan alleen maar misgaan, zo vertelt verhaal, godzijdank niet zonder humor. En toch, het woord van de profetie laat ze niet los. Wie zoekt, zal vinden. En wie niet zoekt? Die wordt gevonden.

Marco Visser, Rotterdam
 

 
Deze Zondag

Deze Zondag
Van grafsteen tot preekstoel

Hoe kan een mens worstelen met de onomkeerbaarheid der dingen. Die geliefde die niet meer terugkomt. Die misstap die niet meer goedgemaakt kan worden. Het gevoel dat je vastzit en geen kant meer uit kunt. Maar ook die doodlopende oorlog hier niet ver vandaan. De patstelling waar geen beweging meer in de krijgen is. Volgens mij gaat Pasen ook daarover.

Het Paasverhaal van Matteüs loopt uit op een grote steen. Iemand heeft hem zorgvuldig voor het graf gezet. En van overheidswege verzegeld en stevig bewaakt. Alles moet blijven zoals het is. Elke verassing moet worden uitgesloten. Er is geen beweging in te krijgen. Alles zit potdicht. Precies zoals wij vaak onze bestaande orde ervaren. Het enige dat rest is je neerleggen bij je lot.

Maar het mooie van dit absurde Paasverhaal is dat er iets van bovenaf gebeurt. Daar houdt werkelijk niemand rekening mee in de beheerste en verzekerde orde. Er is blijkbaar nog een ander veld. Een gebied waar wij geen regie over hebben. Wat wij Goddank ook niet in kaart kunnen brengen. Ineens daalt een engel uit de hemel af. Dat is vreemd. Dat kan niet. Dat komt niet in onze excelsheets voor. En toch gebeurt het. En die engel wentelt met gemak die steen van het graf en gaat er vrolijk op zitten.

Wat niemand voor mogelijk houdt gebeurt. Net als die Paasweg door vele wateren. Met Pasen gaat open dat voorgoed gesloten leek. De patstelling wordt omver geworpen en ineens is er beweging. Mensen worden aangesproken en uit hun berusting opgewekt. Treurige zielen worden op hun benen gezet en gaan rennen om te vertellen dat blijkbaar wat onmogelijk leek, mogelijk wordt.

Met Pasen worden onze steentjes en stenen afgewenteld. En komt de bevrijder ons in levende lijve tegemoet om ons te laten weten dat niet het lot regeert, maar een stem die zegt: Vrees niet!

We gaan het vieren tegen de klippen op. Met trompetgeschal vanaf de toren. En aloude, bijna vergeten liederen. Opdat we de moed vinden om op te staan.

Ad van Nieuwpoort
 
 
Deze Zondag Deze Zondag
“Midden onder U staat Hij die gij niet kent”
Zondag 9 januari is de 1e zondag na Epifanie: de verschijning van de Heer in deze wereld. In de traditie van de kerk der eeuwen wordt op deze zondag verhaald over de doop van Jezus door Johannes de Doper. Dit jaar lezen we het in de versie van Lukas: Lukas 3: 1-22. Wat opvalt is dat met name Lukas de doop van Jezus als het ware tussen neus en lippen door vertelt. Niemand lijkt het in de gaten te hebben dat hier de gezalfde van de Heer, de Messias, te midden van mensen verschijnt en gedoopt wordt. Jezus lijkt volledig op te gaan in de menigte dopelingen. “Midden onder u staat HIJ, die gij niet kent” zingen we met woorden van Oosterhuis (lied 528). Het tekent Jezus in zijn volstrekte solidariteit met mensen. In Hem verbindt God zich onlosmakelijk met mensen om ons mee te nemen op zijn weg van redding en bevrijding, op zijn weg naar een samenleving, waarin mensen niet langer verdrinken in ellende, maar tot hun recht komen in volle menswaardigheid. HIJ die wij leren kennen uit de Schrift als Messias, is voor ons te vinden overal waar mensen solidair zijn en zich daadwerkelijk verbinden met mensen die onder het leven door (dreigen te) gaan met het oog op een menswaardig bestaan.

Olivier Elseman 

 
Deze Zondag

Deze Zondag

Dat lachen zullen zij die wenen’

 

We leven in tijden van een groot demasqué. Wat zich deze dagen afspeelt rond het showbizz-sprookje van The Voice of Holland zien we op tal van fronten in onze samenleving gebeuren. Zoals nu idolen van hun voetstuk vallen zo lijkt de politiek haar gezag te verliezen. Instanties die bedoeld waren om menselijk samenleven te bevorderen, ook de kerken, vallen door de mand. Al die mensen en instituten waar we nog niet zo lang geleden op durfden te vertrouwen, worden ontmaskerd als hoogst ambigu. De tijd is haar onschuld kwijt. Waar we waarde aan hechtten of plezier aan beleefden, lijkt te zijn bezoedeld. Kunnen we nog ergens van op aan? En waar zitten wijzelf in dit spectrum?

 

In het verhaal van Elia is ook sprake van een grote ontmaskering. De machthebbers hebben goden binnengehaald waar het volk in is gaan geloven. Religie als opium. Opdat er maar geen kritische vragen meer worden gesteld. Geen lastige verhalen over bevrijding uit knechtschap, of liedjes als ‘de eersten worden de laatsten’ meer. Maar enkel adoratie van eigen projecties. Idolen op standbeelden. Uitvergrotingen van het eigen Ego. Heerlijk vermaak. Maar ondertussen worden kleine mensen vertrapt, kinderen geofferd en profeten vermoord. Het is niet om aan te zien.

 

Elia wil het aan de kaak stellen. Maar hoe doe je dat? Hij daagt het volk uit om kleur te bekennen. Maar het blijft ijzig stil. Niemand durft. De mensen zijn geworden als hun goden: stom, blind en doof. En daarom laat hij ze hun goden wakker schudden. Maar net als het volk, zwijgen ook de goden. Daar staan ze dan. Allemaal in hun hemd. Daders en slachtoffers. De enige die is overgebleven is die roepende in de woestijn.

 

Elia’s ontmaskering spreekt boekdelen. Want niemand ontkomt. Wijzelf ook niet. Ik niet. En Elia zelf ook niet. Breken er al andere tijden aan? Elia ziet na lang turen op de Karmel een klein wolkje. Aankondiging van wat weldadige regen voor een verdroogde wereld. Teken van hoop. Teken dat het spel van de goden ooit zal zijn uitgespeeld en de onderste steen boven. ‘Dat lachen zullen zij die wenen’.

Aanstaande zondag neemt Elia ons weer bij de hand. Opdat we niet vergeten wie het laatste woord heeft.

 

Ad van Nieuwpoort

 
Deze zondag

Deze zondag
Fröhlichkeit im Herzen

‘Fröhlichkeit im Herzen’, dat is wat Angela Merkel heeft gedreven in haar ambt, zo gaf zij aan bij haar afscheid als Bundeskanzlerin deze week. Niet het pessimisme en de mismoedigheid de toon laten bepalen, maar de ‘Fröhlichkeit im Herzen’. Het was te merken aan haar leiderschap. Niet voor niets hield zij in haar slotwoord ook een krachtig pleidooi voor empathie. ‘Dat wij met de ogen van anderen leren kijken’. Ook van degenen die het tegendeel vinden van wat jij vindt. Ook van de vreemdeling die je het liefst op een afstand houdt. Een mooi adventswoord in deze verwarrende en donkere tijden.

Die ‘Fröhlichkeit im Herzen’ komen we ook tegen bij dat Moabitische meisje Rut. Zij die in die ontroerende adventsnovelle de stem vertolkt van het geheim dat heel de Schrift draagt. De vreemdelinge die ondanks haar grote verlies nieuwe wegen zoekt. Niet gelooft dat het afgelopen is maar diep van binnen weet dat er toekomst is. Hoe dan ook. Zij blijft niet bij de pakken neerzitten maar gaat erop uit. Op zoek naar brood. Op zoek naar leven. Op zoek naar Tora.

En dan is daar dat toeval. Toeval bestaat wel degelijk. Het is datgene dat ons zonder oorzaak schijnt, zegt Miskotte ergens. Het is wat niet in ons menselijk bedoelen heeft gelegen. Het is het wonder dat op ons toekomt zonder dat wij er de hand in hebben. Rut verzamelt de korenaren die ze aantreft op het veld van haar grote liefde. Van iemand ‘in wiens ogen zij genade vindt’.

En genade is hier in dit verhaal wat overblijft. Wie leeft met ‘Fröhlichkeit im Herzen’ plempt zijn agenda niet vol. Laat efficiëntie niet het één en het al zijn. Maar houdt ruimte over voor het ‘nodige overbodige’. Heel het veld ligt aan de randen vol. Boaz laat zijn maaiers morsig zijn met genade. Opdat anderen ruimte vinden voor leven en uiteindelijk voor liefde.

We snakken ernaar in deze adventstijd. En we gaan achter Rut aan. En tot onze grote vreugde komt ook nog Niki Jacobs zingen samen met haar violist Ro Kraus. Over ‘Fröhlichkeit im Herzen’ gesproken.

Ad van Nieuwpoort

 
 
Deze zondag

Deze zondag
Van wie kunnen wij op aan in deze crisistijd? Wie verdient ons vertrouwen? Dat zijn misschien wel de vragen die ons deze dagen bezighouden. Met wie wagen we het in de mist van deze tijd? Waarin niemand echt weet welke kant we op moeten?

Wij lijken deze dagen misschien nog wel het meest op de Emmaüsgangers. Twee mannen in het verhaal van Lukas die gedesillusioneerd Jeruzalem verlaten. Ze lopen het grote hoopvolle visioen uit. Al hun vertrouwen hadden zij gesteld op die ene Rabbi die hen veelbelovend voorging. Maar het is geëindigd in een deconfiture. Hij die alles in zich had om de wereld te veranderen is monddood gemaakt.

Daar gaan ze. Verstrikt in hun zelfgesprek. Het enige dat rest is bevestiging van teleurstelling. Voedingsbodem voor veel ellende, zo weten we. Maar gelukkig worden ze daarin niet alleen gelaten. Ineens is daar een vreemdeling die hun vastgelopen gesprek bevraagt. Een die hun de ruimte geeft helemaal hun verhaal te doen. Zonder hen te onderbreken. Teleurstelling moet taal krijgen voordat we verder kunnen. Anders wordt angst de drijvende kracht.

En als ze helemaal uitgesproken zijn, opent die vreemdeling het boek van Mozes en de profeten. Het verhaal dat gaat over het onmogelijke dat zomaar mogelijk worden kan. Het verhaal dat gaat over uittocht uit desillusie en wanhoop. Een verhaal dat ermee rekent dat de dood niet het laatste woord heeft.

Als zo’n vreemdeling met jou aan tafel zit, dan wordt het Pasen. Dan ziet alles er ineens even heel anders uit. Die vreemdeling neemt ons bij de hand en wijst ons de weg terug naar dat grote visioen van een andere wereld. Een wereld waarin de liefde sterker blijkt dan wat ook.

In dat visioen dompelen wij op Paasmorgen twee meisjes onder, in doop en zegen. In alle vroegte horen we de trompetklanken al vanaf het kerkplein schallen. En zingen gaan we. Veel zingen. De angst en de desillusie te boven.

Ik wens u een bezielend Pasen
 
Deze zondag Deze zondag
Ik preekte er nooit over: het ‘slot’ van Marcus (16:9-20). Het staat in vele vertalingen tussen vierkante haken […], omdat het wellicht ‘obscuur’ is. Bovendien staat het pal na het Paasverhaal waar alle Evangeliën weliswaar op uitlopen, maar dat bij Marcus niet positief eindigt met: ‘want zij waren bevreesd’ (oude vertaling). De combinatie van ‘vrees’ (vgl. deze coronatijd) en een (op latere herinnering erbij geschreven) ná-Paas-slot van Marcus, is spannend…. Wat zegt het ons nú, pal na Pasen, in deze tijd van pandemie en vaccinatie? 
Ik verheug me er op -al is het slechts via camera-  a.s. zondag weer in uw midden te zijn.
A Dieu, 

ds Casper van Dongen
 
Deze zondag

Deze zondag

Weg

De Vlaamse psychiater Dirk de Wachter vergeleek onlangs onze tijdgeest met een speedboot, TINA genaamd: There Is No Alternative. Vooraan staan blitse jongens in dure pakken champagneflessen leeg te spuiten. Maar achteraan vallen mensen uit de boot, omdat het zo snel gaat en er geen relingen zijn. En achter die boot varen de psychiaters en psychologen in rubberbootjes om die mensen op te vangen. Met die mensen, spartelend in het water, is niks mis. Het zijn gewone mensen zoals u en ik die deze ratrace niet aankunnen en opgevangen moeten worden. Een misschien wat overtrokken beeld, maar tegelijk ook heel raak. En de vraag is natuurlijk: in welke bootje zitten wij? Hoe houden we die tijdgeest van ons lijf? En hoe vinden wij een weg door alle obstakels van het leven heen? Een weg die leidt tot ware menselijkheid?

Daarover gaat het metaforische verhaal van Jozua. Wil dat kwetsbare mensenvolkje het veelbelovende land kunnen betreden moet het door de wateren van de Jordaan. Het wordt verteld als een rite de passage. Die wateren van de Jordaan verwijzen naar de chaoswateren uit Genesis. De wateren die bedwongen moeten worden, willen ze ons niet overspoelen. We komen ze tegen door heel het Bijbelverhaal heen. En wie kent die wateren niet? De grote hinderlagen die ons belemmeren te worden waartoe wij zijn bedoeld. De doodswateren die op de loer liggen om ons leven te bedreigen.

Het volk moet achter de ark aan. In die ark ligt de Tora. Het bevrijdingspamflet. Een blauwdruk voor goed menselijk leven. Noem het een moreel kompas. Heel precies op goede afstand moeten ze achter die ark aan. Want waar die ark gaat, wijken de wateren. Daar is een weg om te gaan. Geen speedboot waar je van afvalt maar een veilige weg die dwars door alle hindernissen wordt gebaand.

Over die weg gaat het aanstaande zondag. En in de verte zien we ook Jezus de wateren betreden. Als een levende ark die maakt dat wij gaan kunnen. Zonder angst en vrees. Op weg naar een nieuwe tijd. En naar goed land.

Ad van Nieuwpoort


 

 
Deze zondag

Deze zondag
Hoop

‘Hoop is de kwaliteit van de ziel en hangt niet af van wat er in de wereld gebeurt’, zo moet Vaclav Havel ooit gezegd hebben. Een waar woord in een tijd die gedomineerd wordt door een giftige polarisatie, grote zorgen om het klimaat, een aanhoudende schreeuw van gevluchte medemensen aan onze grenzen en gebrek aan lef en visie. Als ‘hoop’ afhankelijk zou zijn van wat we om ons heen zien en ervaren, zou er niet veel van overblijven. We zullen ons moeten oefenen in een andere manier van kijken en ervaren.
Daarbij helpt het bijbelverhaal dat komende zondag aan de orde is. Aartsmoeder Rachel is in barensnood, zo horen we. Zij die geroepen is om ons een nieuwe toekomst aan te zeggen, sterft onderweg naar Bethlehem. Een tragisch lot, zouden wij zeggen. Maar de verteller wil meer zeggen. Wil een tandje dieper spitten. Hier gaat het over een vrouw die met haar dood de laatste zoon van Israël het leven geeft. Als een graankorrel gaat zij in de aarde en wordt zo tot een voedingsbodem van een nieuwe, veelbelovende toekomst.
Daarover moet het gaan. Ook als wij de namen zullen noemen van hen die wij moesten loslaten. Hun dood en de dood van al die andere namen die wij met ons meedragen is in onze gedachtenis niet het laatste en het beslissende. Wij leven van wat zij ons geschonken hebben. En zo leren we met Jakob anders te kijken. Niet met de blik van de ondergang, maar met een hoopvolle visie op wat komen gaat.
Rachel wordt begraven op weg naar Bethlehem. En dat is niet voor niets. Haar graf staat in de richting van de plaats waar de vredevorst zal opstaan om het gif, het verdriet, het onrecht en de leugen te keren. Dat perspectief is de hoop waar Havel het over had.
Aanstaande zondag is de zondag van de gedachtenis van de namen. Met het Kol Nidrei van Max Bruch en liederen waarmee wij ons moed kunnen inzingen. Opdat onze hoop op een nieuwe wereld gevoed en versterkt wordt!

Ad van Nieuwpoort
 
 
Deze zondag Deze zondag

 

Een nieuwe tijd breekt aan!

Hoe prettig is het om te verkeren met mensen die het met je eens zijn. Fijn om bij elke post talloze ‘likes’ te scoren. Hoe heerlijk om je rond te kunnen wentelen in je eigen bubbel zonder kritische tegengeluiden. We zien het ook deze dagen weer gebeuren. En ook met de verkiezingen voor de boeg zal er weer vrolijk voor eigen parochie worden gepreekt. Maar ondertussen polariseert onze samenleving tot op het bot en raken in toenemende mate mensen elkaar uit het oog. Want iedereen zit opgesloten in zijn eigen werkelijkheid en heeft geen idee meer wat er echt leeft bij die ander die je op veilige afstand houdt. 

Ook Jezus preekt aanstaande zondag voor eigen parochie. In Nazaret, waar hij vandaag komt, horen ze hem graag. En zijn boodschap is prachtig: er breekt een nieuwe tijd aan. Zij die het niet redden in deze wereld worden op hun benen gezet. Zij die opgesloten zitten in hun gevangenisjes zullen worden vrijgelaten. Die het niet meer zien zitten, krijgen een nieuwe visie. En wie voortdurend onder de voet worden gelopen zullen in ruimte worden gezet. Een jubeljaar zal aanbreken: voor iedereen een nieuw begin met schone lei. Hoe bemoedigend en hoopgevend wil je het hebben?

De parochie stemt in met luid gejuich, onder de indruk als ze zijn van zijn mooie speech. Maar dat dit een boodschap is die hun veilige wereldje zal openbreken, daar hadden ze niet helemaal mee gerekend. Dat die boodschap misschien wel in de eerste plaats geldt voor die zogenaamd ongelovige om te hoek, daar wil de parochie niet aan. Zij hadden toch patent op de waarheid? Zij stonden toch aan de goede kant? Oikofobie, dat is het!

Aanstaande zondag een kritisch verhaal vol hoop op een andere wereld. Waarin muren worden geslecht en mensen worden bevrijd uit hun bubbel om samen met anderen in te staan voor degenen die het onderspit delven. Heilige huisjes gaan op de helling, maar er gloort een nieuwe tijd waarin iedereen recht zal worden gedaan. Ook Mozart zorgt dat we al iets daarvan proeven kunnen in het spel onze twee vioolengeltjes.

 
Deze zondag

Deze zondag


‘Als deze crisis ons ergens van heeft doordrongen, is dat we resonantie nodig hebben om betekenisvol te kunnen leven, om niet opgesloten te raken in onze eigen hoofd, met depressie en waan als gevolg’, aldus Bas Heijne onlangs in NRC Handelsblad. In zijn verhaal voor de Museumvereniging schetst hij het museum als plaats bij uitstek waar de resonantie wordt gezocht. ‘Je wordt aangeraakt door iets dat buiten jezelf staat, een schilderij, een beeld, een gebruiksvoorwerp uit het verleden, een creatie voor de toekomst.’ Alleen is het probleem dat wij die ervaring van ‘resonantie’ vaak zelf in de weg staan. De files voor de Mona Lisa blokkeren wat je zoekt. Maar ook onze eindeloze neiging tot reproductie met onze ‘selfies’ en behoefte om de dingen vast te leggen maken het vaak onmogelijk iets nieuws binnen te laten komen. 

Daarover gaat het ook in het verhaal van aanstaande zondag. Rabbi Jezus zit te midden van de fine fleur van de gevestigde orde. Geleerden uit de wijde omgeving hebben hem opgezocht vanwege zijn nieuwe interpretatie van oude bronnen. Onder hen vooral ook degenen die het erfgoed willen bewaken en huiverig zijn voor nieuwlichterij. Past wat deze uitlegger te zeggen heeft wel binnen de kaders die wij hoog willen houden? 

Maar terwijl zij druk aan het discussiëren zijn, is daar een verlamde. Een mens die lamgeslagen is en niet meer in staat is, zijn leven te leven. En die mens staat misschien wel voor wat ook wij deze dagen ervaren. Maar gelukkig zijn er in zijn omgeving mensen die zich niet bij die verlamming neerleggen. Zij aanvaarden zijn lot niet en hopen op beterschap. Mensen die de bediscussieerde Schift misschien wel beter begrijpen dan al die geleerden bij elkaar. Ze willen hun verlamde vriend bij Jezus brengen. En doen daarmee waar heel de Bijbel vol van is. Was het niet Jezus die sprak over het grote jaar van bevrijding?

Maar er is een filevorming ontstaan rondom Jezus. Al die mensen die Jezus willen inpassen in hun kaders staan hun eigen verlangen naar ‘resonantie’ in de weg. Er is geen plaats voor die verlamde die zij misschien allemaal ten diepste zelf wel zijn. Dan moet die verlamde maar door het dak, zo denken zijn vrienden. Dwars door de bestaande orde heen, de diepte in. Om daar nieuw leven te vinden.

De verlamde breekt dwars door onze façades heen. Om ons wakker te schudden en ons open te breken. ‘Sta op en wandel!’ is het verassende woord dat alles nieuw maakt. Om die resonantie te kunnen ervaren, hebben we deze rabbi nodig, zo blijkt.

Opdat we niet opgesloten raken in ons eigen hoofd…

Ad van Nieuwpoort
 

 
Deze zondag Deze zondag

Zondag 6 juni A.D. 2021 
Tweede zondag van Pinksteren

 
In de tijd van Pinksteren, Paasfeest in het goud, gaat het om de kwaliteit van ons mens zijn.
God de Heer is dé Mens. 
Elk mens is in principe geschapen om in Gods Menszijn te passen als in een mal.
Dat weet een mens niet van nature.
De ogen moeten opengaan voor een ander weten.
Een mens moet van boven, de hemel, uit God, geboren worden. Een geestelijke mens worden, om de eigen natuur op een hoger plan te brengen.
 
Het alternatieve oecumenisch leesrooster volgt de komende maanden het Johannes evangelie. 
We hebben de bruiloft te Kana gehad met de doorverwijzende Maria, Nikodemus die nog niet zeker weet hoe hij moet kijken naar Jezus. 
Nu ontmoeten we Jezus blijde vriend, Johannes de Doper. Jezus wordt steeds groter. Lees eens Johannes 3: 31, de tekst van de Duinzichtkerk. De Doper is er blij mee. De spanning tussen hemel en aarde, tussen twee manieren van weten, is groot! En weten is bij de evangelist Johannes zien.
Leren om goed te zien, dat is een taak voor de leerling van Jezus.
 
Wat daar bij hoort lezen we in de brief van Paulus aan de Romeinen. Het gaat om de liturgie, praktische dienst, aan mensen op aarde in deze wereldtijd.
 
Lezingen: Johannes 3: 22 – 36 
                  Romeinen 12: 1 – 2, 9 – 21
 
Jacob Korf
 

 
Deze zondag

Deze zondag

Zondag 13 juni 2021, derde zondag van Pinksteren
 
Aan den lijve

Met een mooi moreel kompas alleen red je het niet. Die bevrijding moet aan den lijve ervaren worden. Het moet in je lijf gaan zitten. In je hoofd en in je hart. En ook daar waar je potentie zit. Het moet een manier van leven worden. Anders wordt het een mooi domineesverhaaltje in dienst van de koopman die alleen maar uit is op gewin. Als je zelf de bevrijding niet geproefd hebt, hoe kan je dan een bevrijder van mensen worden?

Daarover gaat dat wonderlijke verhaal in het boek Jozua dat meestal wordt overgeslagen. Voordat het veelbelovende land kan worden betreden, moet er eerst een besnijdenis plaatsvinden. Laten we dat vooral niet al te letterlijk nemen. Dat eendimensionale leven dat neigt naar verslaving aan van alles, moet besneden worden. De apostel noemt het zelfs de besnijdenis van het hart. Willen we niet steeds terugvallen in de benauwde smaadpatronen van Egypte, zal ons gesloten leventje opengebroken moeten worden. Pas dan ontdekken we dat het leven een geschenk is en dat we vrij gemaakt zijn om tot onze bestemming te komen.

Dat volk is als die verlamde man in het evangelie die al achtendertig jaar wacht op een medemens. Een verloren leven lijkt het. Alles voor niets met de dood als bestemming. Maar dan is daar dus iemand die deze verlamde man aanspreekt en hem wegtrekt bij dat leven dat alleen maar gaat over de vraag wie de eerste is. Dat Egyptische slavenbestaan. Een stem van liefde besnijdt zijn verlamde leven. En hij staat op. En hij wandelt het nieuwe leven in.

En zo zien we dat geknechte slavenvolkje opstaan om het leven te omhelzen. Het leven zoals het is bedoeld. Het echte leven samen met al die anderen die ook zo smachten naar bevrijdingsadem.

Dat volkje, die verlamde man. Misschien zijn wij het wel. Op weg naar een nieuwe tijd. We gaan het meemaken aanstaande zondag. Op hoop van zegen. En met de verrassende celloklanken uit Brazilië. Met steeds wat meer mensen.

Ad van Nieuwpoort
 

 
Deze zondag

Deze zondag

Muren

Overal in de wereld werpen mensen muren op. Muren om de eigen rijkdom te beschermen. Muren om opgebouwde zekerheden veilig te stellen. Muren die het gevoel van vrijheid moeten geven. Muren die het vreemde buitensluiten. Muren van verdeeldheid. Maar ook muren tussen mij en die ander. Muren waarachter ik mij kan verschuilen. Muren, opdat ik maar niet het achterste van mijn tong hoef te laten zien. Muren worden gebouwd waar het vertrouwen ontbreekt en de angst regeert.

Aanstaande zondag lezen we in het profetenboek Jozua het verhaal van de ommuurde stad Jericho. Niemand kan eruit. Niemand kan erin. Alles zit potdicht. Er is geen beweging in te krijgen. De lockdown is compleet. Wat het veelbelovende land had moeten zijn, blijkt een totalitair systeem waar je niet meer in of uit kunt. Het is een veelzeggende metafoor voor de systemen waarin wijzelf vaak opgesloten zitten.

Hoe doorbreek je al die muren? We zien in het verhaal een wonderlijke optocht rondom de stad. Elke dag maakt het exodusvolkje een rondgang. En op de zevende dag gaan ze zeven keer om de stad heen. In het midden van die lange stoet is daar weer die kist met wat bevrijdingswoorden erin. En we zien sjofars. Langwerpige toeters die moeten aankondigen dat de bevrijding gaat beginnen. Meer is het niet.

Niet met geweld worden muren neergehaald, zo wil het verhaal. Maar met liedjes van bevrijding. Met de wekelijkse oefening van de liturgie. Geen gezicht vaak. De bewoners van Jericho halen hun schouders op. Maar die liturgie blijkt sterker dan welk leger ook. Het is wat we elke zondag in de kerk proberen te doen. En gelukkig nu met steeds wat meer mensen.

Aanstaande zondag. Met Joshua fit the battle of Jericho en andere bevrijdingsliedjes. Voor wie zoekt naar wat moed om muren te kunnen doorbreken.



Ad van Nieuwpoort

 
Deze zondag

Deze zondag
Haags ontzet

‘Je kunt een kind wel uit de oorlog halen, maar hoe haal je de oorlog uit een kind?’ Het is de bekende, maar indringende slogan van een van de vele hulporganisaties voor oorlogsslachtoffers. Hoe waar. Je kunt wel uit een benauwde situatie zijn gered, maar soms blijf je je leven lang nog de stemmen, de geluiden, horen. Ze bepalen je leven.
Bij de mens die Jezus in het verhaal van komende zondag ontmoet, loopt er een heel leger door zijn ziel te stampen: ‘Legioen’ zegt hij te heten, want gekte en wanhoop kennen vele vormen en stemmen. Hoe herkenbaar. Niet alleen in de verhalen van vluchtelingen uit oorlogsgebieden, maar ook in onze kleine, stadse levens: welke ‘legers’ marcheren er door onze zielen, hoezeer zijn we ‘bezet’ door al die stemmen uit het verleden, of eigen angsten, obsessies? Voortgedreven door verwachtingen, van anderen of van onszelf?
Op weg naar Pasen gaat Jezus het gevecht aan met dat hele legioen dat in die mens huist: als Mozes tegen het hele leger Egyptische slavendrijvers, zo spreekt ook Jezus tegen die bezettingsmachten in. Al die stemmen, al die angsten en obsessies stuurt hij het water in, en net als dat leger van slavendrijvers gaan ze kopje onder. Ze leggen het loodje, door dat liefdeswoord van de Messias – die man Gods die eenvoudigweg vroeg naar zijn náám: Wie ben je? Hoe heet je?
Een vraag die alles zo maar op z’n kop kan zetten. Maar niet iedereen is er blij mee, met zo’n rabbi die morrelt aan de bestaande orde. In plaats van dankbaarheid volgt er een uitzettingsprocedure: of Jezus alsjeblieft maar weer wil gaan. Het is een prelude op wat nog komen gaat: voorbode van alle woede en onvrede die zich straks op hém zal werpen. Ten dode toe, kopje onder…

Aanstaande zondag reizen we mee naar het land van de Gerasenen om ons even te laten ‘ontzetten’ uit alles wat ons bezet. Om weer een beetje mens te worden.

Mirjam Elbers
 
 
Kerkdiensten in Corona-tijd

Kerkdiensten in Corona-tijd

Met ingang van zondag 6 juni 2021 weer met 50 mensen naar de kerk, exclusief medewerkers en kinderen tot en met 12 jaar.  

Er zijn wel een paar voorwaarden aan verbonden. Klik hiervoor op 'lees meer'.
 

lees meer »
 
Deze zondag

Deze zondag
Jij die mij ik maakt

‘We zijn zeventien miljoen kleine zelfstandigen geworden, die zelf bepalen welk risico ze willen nemen’, aldus Gabriël van den Brink deze week in NRC Handelsblad. Het hyperindividualisme is na decennia liberale politiek tot diep in de haarvaten van de samenleving doorgedrongen. Terwijl we allemaal kunnen weten dat samenwerking en solidariteit met elkaar de enige manieren zijn om werkelijk verder te komen in de geschiedenis. Ook deze dagen schieten we onszelf in onze eigen voet als we beweren dat we zelf wel uitmaken wat we doen en wat we zeggen. De crisis waarin we zitten is misschien wel vooral een burgerschapscrisis, zo zei ook Sander Schimmelpenninck van de week in zijn Volkskrant-column.

Ook Jakob ging vooral voor zijn eigen hachje. Met groot succes overigens. Zijn vergaarde rijkdommen zijn indrukwekkend. Een succesvol man, zouden wij zeggen. Hij past zo in de Quote500 lijstjes. Alles wat hij wilde, heeft hij. Maar vorige week voelden we al: er ontbreekt iets. Iets fundamenteels. Iets dat niet te verbloemen is met economische groei of een tegen de plinten klotsende welvaart. Het allerbelangrijkste in zijn leven is niet gelukt. Hij probeerde ervoor weg te vluchten, maar het hijgt in zijn nek. Het maakt hem diep ongelukkig. Het betreft zijn broeder. Zijn naaste. Zijn medemens. De mens die is als hij.

Om dat te kunnen ontdekken moest Jakob worden afgepeld. Laagje voor laagje. Een man worstelde met hem in de nacht. Jakob moest zijn naam inleveren. Zijn grootste struikelblok en valkuil. Jakob kon niet als ‘pootjeshaker’ terugkeren in het veelbelovende land. Pas toen hij zelf zijn naam onder ogen zag, kwam er ruimte. En kon hij even zien het aangezicht van hem die hem tot op het bot liefheeft. Die voor lief neemt zijn onvermogen. En toen kon hij gaan. Toen pas was hij in staat om zijn broeder in de ogen te zien. Niet als de grote concurrent en tegenspeler, maar als zijn broeder. Zonder wie hij niet worden kan zoals hij is bedoeld.

Zoals hij werd aangezien in liefde, zo kan hij nu zelf ook naar zijn broeder kijken. In die broeder, in die naaste, in die medemens komt er iets aan het licht van wat hij ‘God’ wil noemen. In het aangezicht van je broeder Gods aangezicht zien. Daar gaat het misschien wel om. Dat je in de ontmoeting met de ander pas wordt die je bent. De medemens als een jij die mij ik maakt. Zonder dat redden we het niet. Juist ook deze dagen.

Aanstaande zondag lezen we Genesis 33. Actueler kan bijna niet. Kom vooral. De te nemen fysieke afstand die we weer in acht moeten nemen, hoeft de onderlinge verbondenheid niet in de weg te zitten.

Ad van Nieuwpoort
 
 
Deze zondag

Deze zondag
Tegengif tegen de kaalslag

En weer wordt er een spaak in het wiel van ons dagelijkse leven gestoken. Dat onbeheersbare virus gaat zijn ongekende gang. En we voelen aan alles: hier zullen we mee moeten leren leven. Maar tegelijk stelt ons dit ook voor de meest existentiële vragen. Wat is vrijheid als mijn individuele keuze het samenleven belemmert? En wat is voor ons echt onopgeefbaar?  Waar kunnen we niet buiten? Bijna twee jaar geleden gingen we die vragen nog geïnspireerd aan. Maar aan alles en iedereen merken we dat er een mentale kaalslag heeft plaatsgevonden. Een kaalslag die overigens al veel langer sluimerde.

In het verhaal van aanstaande zondag wordt er gesproken over een hongersnood in het beloofde land. En die honger waarover het gaat is meer dan alleen een fysieke honger. Als het over honger gaat in bijbelverhalen, gaat het ook altijd over een mentale, een geestelijke honger. Een kaalslag die maakt dat mensen op drift raken.

Een gezin uit Bethlehem, Broodhuis vlucht weg. De route wijst in de richting van Egypte, dat slavenland waar nauwelijks adem kon worden gehaald. Maar met deze vlucht gaat het van kwaad tot erger, zo blijkt. Dat heb je wel vaker als je ergens voor wegvlucht. Want veel blijft er van dat gezin niet over. Een vader met zijn twee zonen sterven en laten Naomi, de enige vrouw, berooid achter. Geen enkele reden voor hoop en nieuw elan. Alles is haar afgenomen, zo lijkt.

Maar dan is daar die ene schoondochter. Een Moabitische vrouw die gezien haar afkomst geen best imago heeft. Maar in haar gaat het licht aan in dit donkere verhaal. Heus adventslicht. Rut gaat niet voor haar eigen individuele vrijheid maar staat in voor het collectief, voor het samen. Ze weigert van de zijde van Naomi te wijken.

In de kaalslag van de tijden is daar uit totaal onverwachte hoek een stem die zegt: ik zal met jou gaan. Ik laat jou niet alleen. Jouw volk is mijn volk, en jouw God is mijn God. Zelfs de dood zal geen scheiding maken tussen jou en mij…

Wie zegt dat? Wie waagt dat te zeggen? Is het een stem uit de hemel? Is het degene die wij God noemen? Nee, het is een vreemdeling die ons uitlegt hoe het hopeloze tij te keren.

Aanstaande zondag. Op anderhalve meter maar wel samen. Met een startend Kinderkoortje en troostende vioolengeltjes. Tegen de klippen op steken we de eerste adventskaars aan.

Tegengif tegen de kaalslag.

Ad van Nieuwpoort
 
 
Over schapen en bokken Over schapen en bokken
Gemeente, wat is het eerste kenmerk van schapen en bokken? Niet voor een boer of bioloog, maar in de bijbel?.... Het zijn offerdieren! Schapen en bokken zijn bij uitstek dieren, die in de bijbel geofferd worden (arme mensen offerden duiven, zoals Jozef en Maria in de tempel -na Jezus’ geboorte, in Lucas 2-, maar een schaap of bok offeren: dát was pas ècht!) 
Moslims kennen nog het schapen-offerfeest (het geeft vaak discussie over ritueel slachten, of het wel mág): hoe het zij: dat offer heeft bij Moslims eenzelfde oude bron: God behagen, eren; iets wezenlijks van jezelf afstaan, offeren: een oer-ritueel.
Nu is het mooie (vind ik) dat juist voor Joden en Christenen dirèkt na de bijbeltijd het offer is áfgeschaft.
lees meer »
 
Deze Zondag

Deze Zondag

Terug naar de tekentafel

Hoe heerlijk is het als je in je leven tegen iemand kan aanleunen. Een wijze leermeester. Een moeder, een vader, een vriend of vriendin. Iemand die jou een weg wijst. Iemand die wijzer is dan jij bent. Die nog een beetje weet hoe de dingen zo geworden zijn als ze zijn. Iemand op wiens schouders je kan zitten om je verder te laten kijken dan je van huis uit deed. Maar hoe ingewikkeld als je zo iemand moet verliezen. Als je ineens het gevoel hebt: nou moet ik het zelf doen. Ik kan niet meer terugvallen op iemand, er zijn nu mensen die terugvallen op mij. Mensen die op mij rekenen. Maar kan ik dat dan wel? Ben ik daartoe wel voldoende toegerust? Wat heb ik nodig om zelf die leraar te worden die ooit mij een weg wees in de mist van de tijd?

Daarover gaat het verhaal van Elia en Elisa, aanstaande zondag. Hij die in de voetsporen van Elia ging, moet nu alleen zijn weg vinden. Maar voordat Elia van Elisa wordt weggenomen, neemt Elia hem nog één keer mee naar de weg die zijn leerweg was. Elia neemt Elisa mee naar de bron van zijn bestaan. Zoals dat nog weleens gebeurt aan een sterfbed als iemand probeert taal te geven aan wat hem droeg, wat hem troostte, wat voor hem betekenisvol is geweest. Als een moeder die nog iets wil meegeven aan haar kinderen of aan haar kleinkinderen.

Daar gaan ze. In de richting van de Jordaan. De plek waar ooit Mozes werd begraven door JHWH zelf. Het water waar ooit dat vernederde slavenvolkje doorheen ging in de richting van het land van belofte. Dáár gaan ze samen heen.

Als je het niet meer weet in je leven, dan moet je terug naar de tekentafel. Terug naar je beginsel. Terug naar waar het om gaat. Alleen zó kan er een nieuw begin worden gevonden.

En als Elia wordt onttrokken aan de ogen van Elisa, schreeuwt Elisa het uit. Hoe moet dat nu met mij? Hoe moet ik nu verder? Maar dan ligt daar op de grond de profetenmantel van Elia. Het is de mantel die ook zondag in ons midden wordt gelegd. En de vraag is: pakken we hem op of laten we hem liggen?

Aanstaande zondag mogen we weer ongedwongen samenkomen. En ik hoop van harte dat we de moed vinden om achter onze schermen vandaan te komen om te vieren dat er een verhaal is dat ons verder helpt in deze verwarrende tijden. Diederik Smulders komt voor ons weer Bach spelen en de liederen liggen klaar om gezongen te worden.

Ad van Nieuwpoort

 
Deze Zondag

Deze Zondag
Hoop

‘Ik wil niet dat jullie mijn portret in jullie kantoren ophangen’, aldus Volodymyr Zelensky bij zijn aantreden in 2019. En hij vervolgde: ‘Hang foto’s op van je kinderen, en kijk ze in de ogen bij elk besluit dat je neemt’. Deze zelfde Zelensky vecht nu als een Davidje tegen Goliath in een oorlog die heel Europa en daarmee heel de wereld op haar grondvesten doet schudden. Het is niet om aan te zien hoe levens van mensen zoals u en ik in één klap worden ontwricht vanwege een angstig mannetje, levend in een parallelle waanwerkelijkheid. Er is van alles over te zeggen, ook over de rol van het Westen, maar wat hier gebeurt lijkt elk restje vertrouwen in de toekomst op losse schroeven te zetten. Waar halen we in deze tijd onze veerkracht vandaan? Hoe redt die Zelensky het in deze helse dagen?


In het verhaal van komende zondag lezen we over een voorname vrouw die leeft te midden van haar volk. Geen arme weduwe maar een vrouw van stand, zo wordt gesuggereerd. Aan de buitenkant ziet het er allemaal heel indrukwekkend uit, maar achter haar voordeur schuilt haar nood. Een toekomst is er voor haar niet. Ook deze vrouw leeft in een context van eenzame machthebbers die hun land vastzetten in de angst.

Deze vrouw houdt het vol omdat zij in haar leven een plaats inruimt voor het visioen van een andere, menselijker wereld. Heel letterlijk bouwt zij op haar huis een appartement voor de profeet. Daar wil zij zich aan vasthouden. Zo blijft zij wakker in tijden van verdrukking. Zo houdt zij hoop en blijft ze veerkrachtig.

Maar de profeet legt wel precies de vinger bij haar zwakste plek. En dat is haar toekomstloosheid. Er moet een zoon komen. Iemand die laat zien hoe wij eraan toe zijn. Maar tegelijk ook iemand die laat zien dat leven sterker is dan de dood, zoals ook Zelensky deze week zei. 

We zien die vrouw met een dode zoon op haar schoot. Een aangrijpend beeld. Juist ook deze dagen. Maar goddank is er een visioen dat laat zien dat uiteindelijk niet de toekomstloosheid het laatste is, maar een woord dat vlees werd. Een zoon die niet wegloopt voor het lijden maar de drinkbeker tot de laatste druppel leegdrinkt. Om aan te kondigen dat de oorlog niet zal winnen. De profeet roept ons op in de ogen van deze zoon te kijken…

We wagen het in aanstaande zondag met dit verhaal van hoop in donkere dagen. Maar ook met de vreugde om de mensen onder ons die steeds weer opstaan om voor dit verhaal randvoorwaarden te scheppen. 

Ad van Nieuwpoort
 
 
Deze Zondag

Deze Zondag

De stem van één meisje

‘Wat nemen wij op de koop toe, en wat durven wij blijvend in de baan van de tank te zetten?’, zo vraagt Beatrice de Graaf zich af in haar analyse van wat op dit moment Europa op haar grondvesten doet schudden. We sturen hulpgoederen, wapens en bieden opvang, tot aan de grens van nucleaire escalatie, maar wat is ons verhaal? ‘Ook wij hebben hulp nodig’, zo zegt De Graaf, ‘niet materieel, maar immaterieel en ideologisch’. Wat zij wil zeggen is dat deze oorlog ook een vraag aan ons stelt. Waar staan wij? Wat willen wij met ons leven verdedigen? Deze oorlog opent onze ogen voor wat wij zo vanzelfsprekend zijn gaan vinden. Democratie bijvoorbeeld. Of de rechtstaat. Zaken die kwetsbaarder zijn dan ooit. Zaken die vragen om een verhaal, om bezinning en reflectie.

Ook in het verhaal van aanstaande zondag lijkt de koning van het beloofde land alleen maar in oorlogstermen te kunnen denken. Vijandbeelden worden bevestigd en woekeren de angst aan. Niemand vertrouwt elkaar meer. Wapens tegen wapens en er zijn alleen maar verliezers. Mensenleed op grote schaal. Wie doorbreekt het?

In het rijk van Naäman de Syriër weet niemand het behalve één meisje. Zomaar een naamloos meisje op rooftocht buitgemaakt. Een Hebreeuws meisje is het. In het ziekmakende systeem waarin iedereen zit opgesloten weet zij een uitweg. Te midden van al dat overheersende wapengekletter weet zij van een profeet. Een verhaal dat anders is. Een visioen dat sterker is dan welke tank ook.

Maar om dat verhaal te kunnen ontdekken, moet je wel kopje onder in de Jordaan. Je moet iets proeven van die weg door de wateren heen. Of zoals Jezus het zegt: je moet jezelf durven verliezen. Je Ego opzij kunnen schuiven. Wie zich daar te min voor voelt blijft gevangen in angst. Maar wie die weg durft te gaan, wordt opnieuw geboren.

Een soft verhaaltje lijkt het. Niet te doen als een tank in je tuin staat. En toch zijn dit de reddingsboeien die ons worden toegeworpen. Woorden die ons willen uittillen boven de angst. Begeleid door liedjes tegen de klippen op en vioolengeltjes die troosten.

Ad van Nieuwpoort

 
Deze Zondag

Deze Zondag
Oculi

Ineens was ze daar. In het best bekeken journaal van Rusland. Marina. Een moeder van twee kinderen en zelf jarenlang werkzaam achter de schermen van de Russische staatstelevisie. Ineens stond ze daar met haar boodschap: ‘Stop de oorlog! Geloof de propaganda niet, ze liegen je voor’. Vele miljoenen Russen zagen voor het eerst iets van protest tegen een stilgehouden oorlog. Marina overwon haar angst. Met gevaar voor eigen leven. Maar ze deed het. Een moedige moeder die een poging waagt het oorlogstij te keren. Als een profeet stond ze daar. Om te zeggen wat er echt aan de hand is. Om op te komen voor de confronterende waarheid.

Aan haar moet ik denken bij het verhaal van aanstaande zondag. De koning van Aram valt zomaar weer het beloofde land binnen. Zo’n roofpartij is blijkbaar van alle tijden en alle plaatsen. In het geheim voorbereid met zijn ja-knikkers. Misschien wel onder het mom van ‘oefeningen’ om daarna tot een groot bloedvergieten over te gaan. Niemand heeft het in de gaten. Behalve de profeet. Hij hoort en ziet wat er echt gebeurt. Hij laat zich niet in slaap sussen. De profeet is wakker en ziet dat waar iedereen voor wegkijkt.

Maar de profeet kijkt niet met de ogen van de angst. Hij kijkt met de ogen van hoop. Met de ‘Blick der Erlösung’, zou Walter Benjamin zeggen. Hij ziet meer dan alleen de feitelijke werkelijkheid. Hij kijkt dwars door al die tanks en kanonnen heen en weet: het woord van liefde is sterker dan wapengekletter. Is sterker dan de dood.

Die profetische blik tilt hem uit boven zijn angst en maakt dat hij doet wat niemand voor mogelijk houdt. Hij dekt de tafel voor zijn vijanden en gaat met hen eten en drinken. Een betere manier om van je vijanden af te komen is er niet.

Dat zien wat de profeet ziet, dáár gaat het om. Kijken met de ogen van de hoop. Dan zou het zomaar kunnen dat je dingen gaat doen die je niet voor mogelijk hield. Net zoals Marina.

Aanstaande zondag: oculi. Dat onze ogen opengaan en het Pasen wordt…

Ad van Nieuwpoort
 
 
Deze Zondag

Deze Zondag
Leegte maakt kwetsbaar. Wanneer je een beknellende situatie achter je hebt gelaten, maar het nieuwe is nog niet gekomen, sta je vaak wat eenzaam en alleen in de wereld. Vatbaar voor stemmingen, voor nieuwe bakens, voor alles wat maar houvast biedt. De verslavende machten staan in de rij om de leegte te vullen. ‘Horror vacui’, angst voor de leegte, gaat niet alleen over volgeschilderde plafonds en overvolle vazen uit vroeger tijden. Ook in ons eigen leven is een vacuüm snel gevuld. Eén blik in een treincoupé is genoeg om te zien hoe wij op lege momenten in de greep raken van machten die een heel eigen agenda hebben. Apple, Tiktok en Facebook bezetten onze tijd en onze ruimte, maar ook het geklets waarmee ongemakkelijke stiltes worden opgevuld, is er een voorbeeld van. Waarmee vullen wij de leegte, die zo kenmerkend is voor onze cultuur? Of is er wellicht in die leegte ook nog een ander verhaal gaande?

Na de uittocht uit Angstland Egypte (Pasen) en het horen van de tien bevrijdingswoorden (Pinksteren) staan de kinderen van Israël nog altijd onderaan de voet van de berg. Wachtend op hun leider die maar niet komt. Ze kampen met een vergelijkbare leegte, met ongemak en met nostalgie – verlangend naar een ‘quick fix’.
Op deze zondag Trinitatis staan we stil bij die leegte – om tegelijk te horen van een heel ander verhaal, dat boven op de berg gaande is: een gesprek tussen de mensengod JHWH en de bemiddelaar Mozes die, zonder dat ze het onderaan de berg in de gaten hebben, voor zijn mensen pleit. Een ware bondgenoot in de leegte van onze tijd.

Mirjam Elbers
 
 
Deze Zondag

Deze Zondag
Veerkracht

Ze was helemaal niet zo’n stoere vrouw. Ze dook eerder weg als haar iets gevraagd werd. Sommigen noemden haar onzeker en instabiel. Tot het moment dat ze ziek werd. Toen er helemaal geen perspectief meer was en iedereen de hoop had opgeven, stond ze op. En kwam ze aan het licht als een buitengewoon veerkrachtige vrouw. Tot verbazing van iedereen. Veerkracht. Psychologen omschrijven het als het vermogen om persoonlijke crises goed het hoofd te kunnen bieden. Maar de vraag is waar je dat vermogen vandaan haalt. Hoe versterk je je eigen veerkracht en de veerkracht van anderen? Ik kijk met bewondering naar al die mensen die zich niet weg laten schoffelen door wat hun overkomt. Ook deze dagen in de Oekraïne. Wat is het? Veerkracht? Draagkracht?

Het Exodusverhaal van aanstaande zondag nadert zijn hoogtepunt. De berg Sinaï komt in het vizier. Ze hebben al een woestijntocht van drie maanden achter de rug. Om van een slaaf te worden tot een vrij mens is geen sinecure. Dat doe je niet even. Basisvertrouwen is er niet zomaar. Dat heeft tijd nodig. En pas als er wat vertrouwen is gegroeid komt er ruimte voor veerkracht.

Onder die heilige berg is daar ineens een stem die het allemaal voor hen samenvat. ‘Ik heb je op adelaarsvleugels gedragen’, zo zegt die stem. Iemand heeft jou weggedragen uit de benauwdheid vandaan om je in de beschermende geborgenheid van de liefde te brengen. Dat is de weg waarop je gezet bent. Er is een draagkracht. Niet zozeer in jezelf maar in hem die jou zijn geliefde noemt. En die draagkracht heeft maar één doel. Dat je zelf leert vliegen als een vrij mens.

Je wordt gedragen tot veerkrachtigheid. Dat is het idee. Als je weet van die vleugels, dan red je het. Dan ontstaat zoiets als vertrouwen en veerkracht. Als je weet dat je niet het eigendom bent van de slavendrijvers en de slavenmoraal, maar van hem die jou heeft bevrijd.

Daarbij blijven. Je daarvan niet af laten leiden. Dat is jouw redding. Dan leer je leven als een getroost mens met veerkracht.

We gaan ervan zingen en van eten. Voor het eerst weer sinds lange tijd. Met uittochtsbrood en wijn. Samen met onze vrienden aan de andere kant van het Haagse Hout en met onze broeders en zusters uit Leipzig.

Ad van Nieuwpoort
 
 
Deze Zondag

Deze Zondag
Transitie

‘Het huidige gevoel van chaos en onbehagen heeft alles te maken met de overgang naar een nieuw tijdperk’, aldus transitiehoogleraar Jan Rotmans. Ik hoor het deze dagen overal om mij heen. De systemen waarin wij leven en denken piepen en kraken aan alle kanten. Onze samenleving lijkt op vele fronten vast te lopen. En je voelt: het moet anders. Maar hoe? We staan voor uitzonderlijk grote uitdagingen deze dagen. ‘Maar om de maatschappij opnieuw vorm te kunnen geven, zullen we vooral de strijd aan moeten gaan met onze grootste tegenstander. En dat zijn wijzelf’, zo vervolgt Rotmans. Wat is er voor nodig om echt wezenlijk te kunnen veranderen? Kunnen wij dat wel? Bevestigen onze zelfgemaakte oplossingen niet vaak ook de systemen waarin wij juist zijn vastgelopen?

Er ligt een verlamde bedelaar bij de poort van de tempel. Misschien zijn wij het wel. Of is het precies die samenleving die zo is vastgelopen deze dagen? Die bedelaar wordt dagelijks bij de poort gelegd in de hoop op wat aalmoezen. Dat is het enige wat hij nog kan: zijn hand ophouden opdat hij zijn bestaan kan voortzetten. Heel veel meer verlangt hij niet. Hij zou niet weten wat hij nog meer zou moeten verlangen. Dit is het wel zo ongeveer in zijn eendimensionale bestaan.

Maar dan zijn daar die apostelen, Petrus en Johannes. Zij die zijn aangestoken door het visioen van Jezus. Ze zien de bedelaar. En in hem die verlamde mens die geen kant meer uit kan. Die zichzelf tot tegenstander geworden is. En het eerste dat deze apostelen aan die bedelaar zeggen is: kijk naar ons! Petrus nodigt hem uit verder te kijken dan zijn eigen verlamming. En vervolgens spreekt hij die beroemde woorden: ‘Zilver en goud heb ik niet, maar wat ik heb dat geef ik je. In de naam van Jezus: sta op en wandel!’

De bedelaar krijgt waar hij niet om heeft gevraagd. Zijn verlamming was dat hij niet verder kon denken dan zijn eigen bestaan. Meer hield hij niet voor mogelijk. Die aalmoezen hielden hem verlamd. Zoals ook vaak onze eigen oplossingen de vastgelopen systemen alleen maar bevestigen. Wat hij nodig had, kon hij niet bedenken. Het kwam op hem toe vanuit een andere wereld. Door de naam van een die bevrijder van mensen wordt genoemd. Die naam maakt dat hij op slag opspringt en wandelt. Over transitie gesproken.

Daarover gaat het aanstaande zondag. Met het derde hoofdstuk uit het boek Handelingen en kostelijke celloklanken.

In de hoop op een daadwerkelijke uittocht uit alles wat ons verlamt.

Ad van Nieuwpoort
 
 
Deze Zondag

Deze Zondag
Lopend vuurtje

‘Niet ik heb het geloof gevonden, maar ik heb het gevoel dat het geloof mij gevonden heeft…’ Zo vatte in het voorbereidende gesprek voor de Pinksterdienst van aanstaande zondag een van de belijdeniskandidaten haar beweegredenen samen. En daarmee raakte zij volgens mij precies aan de kern van het Pinksterfeest. Er gebeurt iets van de andere kant. En dat zijn we een beetje verleerd deze dagen vol geloof in maakbaarheid en autonome vrijheid. Niet ik vind, maar ik word gevonden door een vreemde verrassing die ikzelf niet georganiseerd heb. Iemand anders sprak over hoe hij na tijden van crisis ineens tot zijn verbazing ontvankelijk werd voor de woorden van de Schrift. Er komt iets taligs op je toe dat je raakt en je herkent alsof het speciaal voor jou tot klinken wordt gebracht. Treffende omschrijvingen van Pinksteren. Een en al feest van verbeelding!

Ons Pinksterfeest heeft zijn wortels in dat bevrijdende oerverhaal van Exodus. Het wordt ook wel het feest van de gave van de Tora genoemd. Op die woestijnberg klinken ineens tien woorden die laten horen dat deze wereld anders kan. En dat wij niet langer meer slaven zijn maar medemensen. Barnard noemt het de roepingscode voor het nieuwe bestaan. Gegeven in de woestijn voor alle volken, zeggen de rabbijnen. ‘Die ene stem op de berg verdeelde zich in zeven stemmen en die verdeelden zich op hun beurt in zeventig talen’, aldus Rabbi Jochanan.

Die taal van bevrijding is geen bubbeltaal. Het is een taal die universeel verstaanbaar is. Niet bedoeld voor een kerkje of clubje zekerweters. Maar bedoeld voor alle mensen die zich zomaar laten vinden door iets waar zij misschien wel helemaal niet naar zochten.

Die taal van bevrijding vinden we deze dagen ook in de straten van Sint Petersburg. Het krijgt vorm in kleine demonstrantjes van klei, papier en draad. En het worden er steeds meer. Op het eerste gezicht te verwaarlozen tekenen van protest tegen een oorlog die almaar meer slachtoffers eist. Maar ze gaan als een steeds sterker wordend lopend vuurtje en worden nu zelfs in Moskou opgemerkt. Kleine tekenen van mensen die zich niet willen neerleggen bij hoe het gaat. Kleine Pinkstertekenen zijn het van mensen die zich vrij genoeg voelen om het er niet bij te laten zitten.

We gaan het vieren. Met belijdenis en doop. Begeleid door Oekraïense harpklanken. Dat het wordt als een lopend vuurtje van hoop op een andere wereld...

Ad van Nieuwpoort
 
 
Deze zondag

Deze zondag
Ruth als adventsbruidje

‘Het huidige Nederland is in de ban van een koortsachtige zoektocht naar de continuering van individueel welzijn’, aldus Mathieu Segers in een zeer lezenswaardig essay in De Groene. ‘Maar die zoektocht’, zo stelt hij, ‘speelt zich af in een omgeving die ervaren wordt als een omgeving van collectief verval. In een dergelijke situatie wordt de individuele ervaring, liefst gedefinieerd als geluk, de maat der dingen’. Het besef dat een mens een relationeel wezen is, die niet zonder de ‘hulp’ van een ander kan, dreigt daardoor geheel te worden vergeten. Met alle schrikbarende gevolgen van dien. We plukken er in deze crisis de wrange vruchten van.

Het verhaal van Ruth opent ons een leefwijze waarin niet het individuele welzijn leidt tot geluk maar de ontmoeting met de ander. In haar leeft het besef dat er geen toekomst is zonder de ander. En daarom gaat zij erop uit, vol verwachting. Haar toekomst, zo zal blijken, heeft alles te maken met de toekomst van de mensheid. In het kleine verhaal van haar zoektocht naar de liefde, wordt het grote verhaal van ons allen verteld.

Een kostelijk verhaal is het, vol erotische zinspelingen. ‘De erotische liefde is een wijze waarop wij naastenliefde kunnen leren’, zo schrijft Miskotte. Het is een bekend maar vergeten motief in de Schriften van Israël. Daar op die dorsvloer wordt gevonden waar elk mens naar hunkert: vleugels om onder te kunnen schuilen. Een mens die jouw levensbeker vult met het goede. Opdat je kan opstaan uit je misère, uit je cynisme, uit je verdriet.

De adventsbruid breekt met haar gang een nieuwe toekomst open. Een tijd waarin de vredeskoning David ons tegemoet treedt om ons nieuwe hoopvolle wegen te wijzen uit de gevangenschap van de gesloten individualiteit.

We komen al een beetje in Kerstsferen met het a-capellakoor Close to Kloos. Want wat er ook gebeurt: Kerst kondigt zich aan. Dat kan geen enkel virus tegenhouden.

Ad van Nieuwpoort

 
 
Deze zondag

Deze zondag

Betere weerstand

Afgelopen week hebben we met een zucht van opluchting afscheid genomen van een tweedrachtzaaier. Dat is een zegen maar schept tegelijk ook een geweldige verantwoordelijkheid. Want hoe voorkomen we dat we opnieuw ten prooi vallen aan tweedrachtzaaiers? En hoe zit het met de tweedrachtzaaier in onszelf? ‘Verbinden’ is een mooi en geliefd woord, maar hoe doe je dat als je alleen gelooft in jouw eigen gelijk?

Aanstaande zondag komen we in het verhaal van Lukas ook een tweedrachtzaaier tegen. Als de Messiasman veertig dagen niet gegeten heeft en in een diepe crisis verkeert, komt die ‘in- de-war-schopper’ tevoorschijn. Die tweedrachtzaaier is dol op een crisis. Daar smult hij van. Want dan kan hij namelijk geruisloos doen wat hij wil. Als niemand het meer weet, als elk ankerpunt is vergeten dan komt hij op de proppen om zijn vernietigende werk te doen. Op het moment dat je aan het eind van je Latijn bent, komt er zo’n stemmetje dat je naar beneden wil halen. Dat jou wil wegtrekken bij het ware leven.

Maar de Messiasman biedt weerstand. Hoewel hij op de bodem van de afgrond verkeert, weet hij de verwarder van zich af te slaan en overeind te blijven. Hoe komt hij aan die stevige weerstand? Het zijn de schriftwoorden van bevrijding die in hem hun werk doen. Maar het is ook die ene stem die hij hoorde toen hij kopje onderging in het verlieswater van de Jordaan. Een stem die zei: ‘Jij bent geliefd! Weet dat!’.

Hoe voorkomen we dat ook wij in de crisis waarin wij verkeren, zomaar ten prooi vallen aan de tweedracht in onszelf en om ons heen? Door terug te keren tot de liefde die ons het eerst heeft liefgehad, zo wil het verhaal. Als we ons daardoor laten leiden, houden we vaste koers in wankele tijden.

Aanstaande zondag lezen we het verhaal van de verzoeking in de woestijn. Toepasselijker kan haast niet. En twee cellisten troosten ons met Vivaldi en Saint-Saëns.

Voor een betere weerstand.
 


Ad van Nieuwpoort
 

 
Deze zondag Deze zondag

‘Life changing experience’

Hoezeer kan je soms het gevoel hebben dat je eindeloos aan het zwoegen bent zonder enige zin en resultaat. Ook juist deze dagen nu de coronamoeheid alom toeslaat. Voortdurend bezig tal van ballen in de lucht te houden en niet toekomen aan waar je het voor doet. Vol vuur ergens energie in steken en als je achteromkijkt, geen enkel resultaat zien. Dat gevoel. Verlangen naar zin en verdieping en desondanks aan de oppervlakte blijven.

In het verhaal van aanstaande zondag gaat het daarover. Vissers hebben een hele nacht gezwoegd maar niets gevangen. Ze komen met lege netten thuis. Met lege handen. Maar dan is daar de Messiasman die in hun bootje gaat zitten. Heel vreemd. Ze hadden immers net hun vruchteloze nacht afgesloten om naar huis te gaan. Om te gaan slapen. Maar ineens zit daar die Rabbi in hun bootje om Tora-les te geven aan de mensen bij het meer. Hij doopt hun vruchteloze bootje om tot leerhuis en roept vervolgens die vissers op om de diepte op te zoeken.

Een volstrekt ontregelende roeping in het zwoegende leven van een paar vissers, is het. Ze moeten de diepte in, zoals Jona de diepte in moet. En zoals hij zelf kopje onder wilde in de Jordaan. Komend van de oppervlakkigheid zonder doel en zin ontdekken ze in de diepte het ware leven. Een ‘life-changing-experience’ noemen we dat tegenwoordig. Door iets te doen dat tegen alle logica en natuurwetten ingaat, ontdekken ze ineens waar het om zou kunnen gaan in het leven. En niet zomaar een beetje, maar voluit en royaal. Hun netten kunnen de vissen niet bevatten, zoveel.

Zwoegende vissers worden ineens tot leerlingen. Tot mensen die andere mensen bij hun vruchteloze bestaan wegroepen om hen op hun benen te zetten.

Zondag zit Jezus in ons coronabootje. Om ons weg te halen bij de vermoeiende oppervlakkigheid en ons nieuwe wegen te wijzen.  Ook Bach zal ons een handje helpen.

Voor wie zoekt naar wat verdieping.
 

 
Dit Kerstfeest

Dit Kerstfeest
Een booster van hoop

‘Er begint zich steeds meer een gevoel van moedeloosheid in de maatschappij te nestelen’, aldus de Paul Depla, onlangs in de Volkskrant. ‘Aan het begin van de crisis zagen we nog veel veerkracht bij burgers, bedrijven en organisaties. Er werden allerlei creatieve oplossingen bedacht om ontmoetingen en activiteiten mogelijk te maken en geld te kunnen blijven verdienen. Maar inmiddels lijkt de rek eruit. Mensen zijn murw geworden. Ze gaan niet eens meer demonstreren, maar trekken zich terug.’

Murw. Veel tunnel, weinig licht. Het is het gevoel waar ook de schrijver van het Kerstevangelie mee inzet. Hij begint met twee stokoude mensen zonder uitzicht. En met een wereld in de greep van een Keizer die zijn spierballen wil meten. Het is een thema door heel dat bijbelse verhalenboek heen. Die tunnel zonder licht krijgt ook taal in het boek Ruth dat we de afgelopen weken met elkaar lazen. Ook daar werd een mens geschilderd zonder hoop en zonder uitzicht. Naomi die alles kwijtraakte wilde alleen nog maar Mara genoemd worden: bitter. Murw. Het krijgt door heel de bijbel heen taal.

Maar daar blijft het niet bij. Waar niemand meer hoopt en waar de berusting regeert, gebeurt iets dat alles in een ander licht zet. Een Stem van boven breekt binnen in een bezette wereld. In het verhaal van Ruth heel impliciet, in het verhaal van Kerst expliciet. Ineens breekt door de kale plekken van de bestaande orde heen het licht door. Licht dat schijnt op een klein, onaanzienlijk verhaal van twee mensen die een weg gaan naar nieuw leven. Het is het verhaal van Ruth en Boaz, van Jozef en Maria. Hier gaat het niet zozeer om het krijgen van een kindje, hoe mooi ook. Hier gaat het over de mogelijkheid van een nieuw begin. ‘Nataliteit’ noemt de filosoof Hanna Arendt dat. Met andere ogen leren kijken. Ontvankelijk worden voor een dimensie die wij zelf niet organiseren kunnen.

Op de Sixtijnse Kapel zien we ergens het beeld van een oude Madonna met kind. Eerst denk je dat het Maria is met het Christuskind. Maar het is de oude Naomi met aan haar borst Obed. In dat beeld wordt alles samengevat. Wat dood leek te lopen is geopend naar de toekomst. Daarover gaat Kerst, daarover gaat ons leven vandaag.

Dit keer opnieuw Kerst in een heel klein verband, met een paar mensen, wat kinderen die zingen, mooie muziek van Hermine Deurloo en Rembrandt Frerichs en een verhaal dat ons een booster van hoop geeft.

Vier het graag online mee en weet dat we ons intens met u verbonden weten.

Ad van Nieuwpoort
 
 
Ga, jij!

Ga, jij!
Hoe maak je je los uit beknellende en vernederende patronen? Hoe vind je de moed om te breken met wat jouw menswording in de weg staat? Daar is niet zomaar een antwoord op te vinden. En in de praktijk blijkt dat de antwoorden op deze vragen je nauwelijks verder helpen. Grote voornemens om het anders te gaan doen, blijven vaak steken. Het oude en vertrouwde blijft aan je trekken. Vele vernieuwingen vallen vaak weer terug in oude structuren. Wie waagt het ook een weg in te slaan waarvan hij zelf niet weet waar die toe zal leiden?
lees meer »
 
Deze weken... Deze weken...
Radio interview met Ad van Nieuwpoort, Thuis op 5.

Luister hier het interview

Nederlandse kerken zouden hun kerkgebouwen als priklocatie moeten aanbieden. Daartoe roept predikant Ad van Nieuwpoort op. Volgens de Haagse dominee kan de kerk, die de laatste tijd toch negatief in het nieuws is, hiermee midden in de samenleving staan. En de wachttijd voordat er een prik met het coronavaccin wordt gezet is ook een stuk aangenamer in zo'n mooie, oude kerk, vertelde hij tegen Gerja Wolf toen die hem belde in Thuis op 5.
 
Deze zondag

Deze zondag

Kom uit die boom!

Doen wij in ons leven waartoe wij geroepen zijn? Een steeds weer terugkomende vraag die opduikt als je bijbel probeert te lezen als een moreel appèl. Hoe vaak hebben we niet het idee dat we iets doen dat op grote afstand staat van wie wij zijn? Dat je iets doet omdat je denkt dat het moet. Of vooral om te kunnen voldoen aan wat anderen belangrijk vinden. In de gesprekken die ik deze week voer met jonge politici merk ik dat het begrip roeping weer nieuw leven krijgt. Goede banen, glansrijke carrières worden verlaten om een bijdrage te leveren aan onze samenleving. Heel hoopvol en inspirerend. Nooit gedacht dat gesprekken met politici mij zoveel hoop zouden geven.

In het verhaal van komende zondag gaat het over Zacheüs. Zijn naam betekent: reine, onschuldige. Hij is geroepen om een rechtvaardige te zijn, maar het is hem niet gelukt. In de verkeerde baan gerold. Heel succesvol. Bijzonder rijk geworden. Maar er ontbreekt iets. Iets wezenlijks. Maar hij weet niet goed wat. En daarom hoopt hij dat ene Jezus hem verder kan helpen. Een wilde vijgenboom doet wonderen. Hij kan zich blijven verbergen en heeft tegelijk mooi zicht. Vanuit die boom moet Jezus wel in beeld komen.

Zacheüs is vastgezet door de mensen in het beeld van vuile graaier. Niemand noemt hem meer bij zijn naam. Hij is een soort geworden waar je al je frustraties op kan botvieren. Iedereen doet er aan mee. Hij is gevangen in een oordeel. En daar is hij zo langzamerhand aan gaan wennen. Maar eenzaam is deze mens wel. Eenzaam in zijn scheefgegroeide leven. Totdat hij wordt aangesproken. Iemand zoekt hem op waar hij zit. Iemand noemt hem bij zijn naam. Niet om het te veroordelen, maar om hem te ontmoeten. In liefde. In ontferming.

En zo wordt die uitgekotste Zacheüs zomaar tot een medemens met een hart vol liefde. Omdat er iemand was die hem niet veroordeelde maar hem bij zijn naam noemde. Het is precies waar wij allemaal naar smachten.

Aanstaande zondag klimmen we met Zacheüs in de vijgenboom van de Duinzichtkerk. Op hoop van zegen.

Ad van Nieuwpoort

 
Namen gedenken

Namen gedenken
Met trillende handen opende ze het fotoboek. Ik zie het nog gebeuren. Haar man was vijf jaar geleden overleden. Zijn laatste jaren waren een lijdensweg vol eenzaamheid en duisternis geweest. Sinds zijn overlijden kon zij aan niets anders meer denken dan aan die laatste moeizame strijd. Alle goede en lichte herinneringen werden er steeds door weggedrukt. Ze kon er eenvoudigweg niet meer bij komen. Als ik haar vroeg naar die herinneringen, stelde steeds weer dat einde zich present. Tot dat fotoboek tevoorschijn kwam. Beelden van gelukkige, inspirerende jaren. Herinneringen aan licht en liefde. Kleine monumentjes die wonden konden helen.

Hoe gedenken wij onze dierbaren? In het verhaal van Abraham zien we hem wenen om de dood van zijn Sarah. Maar Abraham blijft niet bij de pakken neerzitten. Abraham staat op, zo staat er. Hij staat op om voor zijn Sarah een beloftevolle plaats te bereiden. Een stukje hemel op aarde waarin Sarah een teken kan worden van dat grote visioen van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Sarah als kiem waarmee het land van belofte in beeld komt.

Alles op alles zet Abraham om dat mogelijk te maken. Al kost het hem een behoorlijke duit: met de begrafenis van Sarah luidt hij een nieuwe toekomst in. Want door haar krijgt hij voor het eerst grond onder de voeten. En daarmee heeft de dood van Sarah niet het laatste woord, maar luidt het een nieuwe tijd in. Haar gedachtenis wordt letterlijk tot zegen.

Met dit verhaal willen wij komende zondag de namen gedenken. Niet alleen als tekenen van gemis en verlies, maar juist ook als tekenen van zegen en inspiratie. Daarom steken we bij elke naam ook het Paaslicht op. Opdat wij niet vergeten wat in hun naam besloten ligt.

Het ‘Kol Nidrei’ van Bruch wordt gespeeld en zachtjes zingen we mee met wat Barnard ons voorzong:

Zij raken niet vergeten
die over zijn gegaan
tot U, want in uw heden
bewaart Gij hun bestaan.    

Ad van Nieuwpoort
 
Vertrouwen

Vertrouwen
Facebook komt volgend jaar met een slimme bril. Een bril die zijn drager informatie verschaft over wat hij door de die bril ziet. Kijk je naar een toren, dan zie je hoe hoog die toren is, wanneer die is gebouwd en door wie. Geweldig handig. Het principe van de bril heet: Augmented Reality (AR): de bril legt een laag over de werkelijkheid heen en bepaalt hoe je de dingen ziet. Fijn misschien met torens en monumenten. Maar voor je het weet betreft het ook mensen. Alle data die bekend zijn springen in het oog als je een ander ziet. Kan je meteen bepalen wat voor vlees je in de kuip hebt. Geen verrassing meer, niets om je over te verwonderen. Alles ingevuld. Weg openheid. 
lees meer »
 
Deze zondag...

Deze zondag...
Wat is je roeping?

‘Zeg even wie je bent en wat je roeping is in het leven’. Met die ondeugende vraag wil ik nog weleens een kringgesprek beginnen. Altijd spannend hoe dan de reacties zijn. Ik zie soms de verbazing op de gezichten: ik? een roeping? Is dat niet voorbehouden aan de geestelijkheid? Joost Röselaers schreef er onlangs een goed stuk over in het FD. Wat is je roeping in het leven? Niet zo gek daar eens bij stil te staan. Waarin wil je het verschil maken in deze wereld? Het is een vraag die in elke leeftijdsfase gesteld kan worden. Misschien elke week wel even. En daarbij komt dan ook de vraag of datgene wat je doet wel past bij wie je bent. Of, om het bijbelser te zeggen: kom je wel tot je bestemming? Waarvoor zijn we bedoeld?

Dat zijn ook de vragen in het grote Abrahamverhaal. Een verhaal dat gaat over menswording. Abraham is geroepen om tot een zegen te zijn voor alle geslachten van de aardbodem. Dus ook voor ons, zo knipoogt de verteller ons toe. Dat is nogal een pretentie. Maar waarin zal hij ons dan tot een zegen zijn? ‘Door de kinderen na hem te leren de weg van de grote liefde te bewaren’, zo horen we. En hoe bewaren we dan die weg? Door gerechtigheid te doen! En dat is precies wat het is. Een rechtvaardige is iemand die deugt. Dat dit een scheldwoord is geworden, zegt veel over vandaag. Een rechtvaardige is een mens die zijn roeping verstaat en doet waartoe die is bedoeld. Zoals een auto het moet doen, zo moet ook een mens het doen.

En daarom waagt Abraham het uiterste van zijn god te vragen. Laat toch deze wereld niet ten ondergaan vanwege die ene rechtvaardige. Degene die wel doet wat moet gedaan. Die ene die laat zien wat een waarachtig mens is. Iemand die geen vrede kent als niet iedereen in vrede leeft. Zoiets. Abraham blijkt met al zijn ongeduld zelf een rechtvaardige te zijn.

Abraham is een zegen voor ons in schrale tijden. Hij houdt ons bij de les en schudt ons wakker. Dat gaan we aanstaande zondag beleven. Met drie maal tien binnen en velen online buiten. Een altviool en cello begeleiden hem met de goddelijke muziek van Mozart. We hebben zo’n wake up call wel nodig deze dagen.

Ad van Nieuwpoort

 
 
Deze zondag...

Deze zondag...
Foto: Corona shadows, Michiel Goudswaard

Tegengif


Soms kan een crisis je zo gevangenhouden, dat je de moed niet meer hebt om eruit te komen. En dan loop je het gevaar dat je eraan gaat wennen. Alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Of je gaat er zó naar staan, dat je er gehecht aan raakt. Dat je er niet meer zonder wilt en kunt. Zo lijkt het.

Dat lijkt Lot te overkomen in het zo vaak misbruikte verhaal over Sodom. De burgerlijke kerk heeft er een waarschuwing tegen homoseksualiteit in gelezen en hield daarmee dit verhaal op veilige afstand. Maar daar gaat het helemaal niet over. Het gaat in dit verhaal over het kwaad van Sodom dat zich samenbalt in de verkrachting van de humaniteit. Sodom, zo wil het verhaal, is de plaats waar alles wat menselijk is met voeten wordt getreden. De plaats waar medeleven, kwetsbaarheid, barmhartigheid en liefde scheldwoorden zijn geworden. Wie in Sodom niet wint is een ‘loser’. En wie zich om een ander wil bekommeren is een ‘deugmens’. In Sodom is geen plaats voor waar het in het leven om zou moeten gaan.

Lot is er gaan wonen. En als de rechtvaardige in hem wakker wordt, komt Sodom in al zijn duisternis aan het licht. Sodom blijkt de hel. En JHWH doet er alles aan om Lot daar weg te krijgen. Alles op alles zet hij. Maar Lot talmt. Hij aarzelt. Hij heeft er moeite mee de grote crisis achter zich te laten. En zijn vrouw evenzo. Zij durft de bevrijding niet aan en wordt een zoutpilaar.

Lot wordt bij de hand genomen om zijn doodlopende weg te verlaten en op zoek te gaan naar het goede leven. In hem gaat het over ons. Durven we de bevrijdende roepstem ten leven te volgen of verkiezen we de benauwdheid? Het blijkt een uiterst actuele vraag deze dagen.

Aanstaande zondag komen we samen rond dit verhaal dat het licht wil aansteken in ons, soms zo donkere hart. En Hadewych de Vos speelt Bach. Noodzakelijk tegengif in schrale tijden, lijkt me.

Ad van Nieuwpoort
 
 
Overdenking uitgesproken bij de gedachtenis Niek de Graaf

Overdenking uitgesproken bij de gedachtenis Niek de Graaf

Gedachtenis Niek de Graaf

Overdenking uitgesproken bij de gedachtenis Niek de Graaf door Ad van Nieuwpoort op 11 november 2020
 
lees meer »
 
Ritselruimte

Ritselruimte
‘We missen deze dagen ritselruimte’, zo schrijft FD-columnist Roland van der Vorst. En met die ritselruimte bedoelt hij de ruimte tussen efficiënte bezigheden. Ritselruimte is essentieel voor innovatie en creativiteit. Het is de ruimte voor het onverwachte, het spontane, de ruimte voor een nieuw perspectief. En helemaal sinds corona rondwaart, moeten we precies die ritselruimte zo missen met al onze online meetings en strak geregisseerde bijeenkomsten. Het begint ons zo langzamerhand op te breken. Ook als kerk. 
lees meer »
 
Bidden in tijden van corona

Bidden in tijden van corona

'...wat je de Vader ook vraagt in mijn Naam - Hij zal het je geven' (Joh. 16: 23b).

Als je aan mensen vraagt of ze wel eens bidden, dan krijg je vaak als antwoord: soms, als ik voor een moeilijke beslissing sta of op momenten dat ik het moeilijk heb. Dan doe ik een schietgebedje. Niet dat ik in God geloof of zo, maar toch. Je weet maar nooit waar het goed voor is.
 

lees meer »
 
Gewoon heilig

Gewoon heilig
‘Gewone dingen heilig maken’, zo karakteriseerde Rosanne Hertzberger onlangs de onopgeefbaarheid van de kerkdienst in Coronatijden. Ze deed dat na een tumultueuze week rondom ‘Staphorst’ waarin heel seculier Nederland viel over het feit dat kerkgemeenschappen tegen de klippen op toch ondanks alle maatregelen bleven samenkomen. Nou heb ik niet de behoefte hier een kerk bij te vallen die ondanks alle waarschuwingen toch met zeshonderd kelen de Psalmen blijft zingen, maar Hertzberger heeft wel een punt. De kerk is niet zomaar een horecagelegenheid maar, zo wil de traditie, een plaats waar we een Woord kunnen vernemen dat levend maakt. En natuurlijk kan dat op vele plaatsen en ook online, maar die goede gewoonte om wekelijks even stil te staan om samen met anderen dat verhaal hoog te houden dat we nergens anders horen kunnen, is wel degelijk onopgeefbaar. In de grootste crises van onze geschiedenis waren de kerken vol omdat men woorden van hoop en troost zocht. Ankerpunten in wankele tijden. Hertzberger zag die naar de kerk wandelende mensen als een hoogtepunt in deze crisis. Ik vond dat natuurlijk wel mooi. Ook hoe wij dat nu deze weken proberen te doen. Heel gedisciplineerd proberen we op goede afstand, uiterst veilig en maar met z’n drie maal tienen zonder zang toch stilletjes de lofzang gaande te houden in deze schrale tijden. En in onze gebeden gedenken wij degenen die alles op alles zetten en overuren maken om de zorg te bieden die nodig is. En gedenken wij onze overheid en in het bijzonder ook onze premier die de zware taak heeft dit land door deze crisis te loodsen. Daarom is het wel goed dat wekelijks ook in onze wijk de klokken blijven luiden om de gewone dingen heilig te maken.
Ad van Nieuwpoort
 
 
Over vasten

Over vasten
‘Veertig dagen geen druppel’, ‘buy nothing new’, ‘veertig dagen geen vlees’; de veertigdagentijd is voor veel mensen aanleiding om te vasten. Of ze het uit religieus oogpunt doen of niet, jezelf een maand lang droog leggen van iets lijkt sowieso een maatschappelijke trend te zijn. Elke maand heeft wel een ander thema. Van Dry January (geen alcohol in januari) tot Stoptober (stoppen met roken in oktober), er is altijd wel een ander initiatief om je levensstijl te veranderen. Wat zit daar nu eigenlijk achter? 
 
lees meer »