Over vasten

Over vasten
Wanneer je naar het religieuze onthoudingsgebruik van vasten kijkt, zijn de motivaties vaak duidelijk. Als voorbereiding op het verhaal van Pasen beheerst men verlangens, zodat de blik op het hogere gericht kan worden. Een spiritueel louteringsproces dus, alhoewel sommige nuchtere theologen het ook wel geschiedkundig hebben verklaard als ‘aan het eind van de winter was er gewoon minder eten, dus het was wel gewoon praktisch’. 

Dat de verschillende vormen van vasten ook zo populair zijn in de seculiere wereld, heeft volgens sommige filosofen met iets anders te maken dan het hogere. Door het ene verlangen te onderdrukken, willen we eigenlijk iets anders wat boven dat verlangen komt te staan. Dat we dat kunnen én willen, dat maakt dat wij mensen een vrije wil hebben. Dat we dus meedoen aan die maandelijkse onthoudingen is, volgens deze filosofen, omdat we die vrije wil willen blijven ervaren. Dus in plaats van ons te laten leiden door de dagelijkse sleur, willen we voelen dat we mens zijn, met vrije wil en al. 

En dan blijkt dat het toch te maken heeft met gericht zijn op het hogere. Onderzoeken wat het in essentie betekent om mens te zijn is misschien wel het hoogste doel waar je je aan kunt wijden. Paul Tillich, een Duits-Amerikaans theoloog, noemt het bezig zijn met de dingen van het leven die jezelf overstijgen, en zelfs door gaan nadat je niet meer op deze aarde bent, ‘matters of ultimate concern’. Het geloof is voor Tillich het belangrijkste in een mensenleven, juist omdat het gericht is op het hogere, gericht is op zoeken naar wat ‘mens’ zijn betekent.

Dus ben je van plan de komende veertigdagentijd te vasten? Ontzeg jezelf nu eens niet iets, maar verlang juist veertig dagen om bezig te zijn met dat ‘ultimate concern’ van Tillich. En misschien leidt dit automatisch wel tot het laten liggen van bijvoorbeeld een goed stuk vlees of een glas rode wijn.

Chris van Wieren
14 februari 2020

 
terug