Bevrijding

‘We verlangen allemaal naar vrede en vrijheid, maar slechts weinigen van ons hebben veel enthousiasme voor de gedachten, gevoelens en daden die tot vrijheid en vrede leiden’, zo schrijft Aldous Huxley in het recent door Bas Heijne uitgeven essay ‘De tijd van de oligarchen’. En hij vervolgt: ‘Omgekeerd wil bijna niemand oorlog of tirannie, maar veel mensen vinden een intens genoegen in de gedachten, gevoelens en daden die tot oorlog en tirannie leiden’. Hij schreef het in 1946 maar het had vandaag geschreven kunnen zijn. Stapje voor stapje worden ook wij verleid tot een denken, gevoelen en handelen dat ons gaandeweg berooft van onze vrijheid en daarmee van de vrede die wij als vanzelfsprekend zijn gaan ervaren. Hoe voorkomen we dat we onze ziel verkopen en uiteindelijk met lege handen zullen staan?

Deze Palmzondag zitten we in de gevangenis. De koning van het land van benauwdheid heeft het systeem van angst goed opgetuigd. Degenen die hij als een bedreiging ervaart voor zijn goddelijke onsterfelijkheid zet hij voor alle zekerheid gevangen in de kerker. De overste van de paleiswacht moet zorgen dat ze geen kant uitkunnen. De gevangenis is twee prominente gevangenen rijker: de schenker en de bakker van de koning. Zij die hun ziel verkocht hebben aan de tiran en zijn leven moeten waarborgen in wat zij hem schenken en wat zij hem te eten geven. Farao vertrouwt hen niet, zoveel is duidelijk. Zij kunnen zijn leven maken of breken. Dat weet hij. Heel Egypte leeft in angst, maar misschien de koning van Egypte nog wel het meest.

Maar die schenker en die bakker zijn niet alleen. Ze hebben Jozef aan hun zijde. Ook hij is weer in de put gestopt. Maar Jozef is niet klein te krijgen. Waar hij ook maar komt, steekt hij het licht aan. Hij ziet de eenzame nood van deze door willekeur gevangen mannen. En hij vraagt naar hun verhaal en krijgt hun droom. Jozef mag de uitleg doen. Want niemand anders kan dat. Hij exegetiseert de tijdgeest en legt bloot wat hen is afgenomen.

En zo komt Jezus de bezette stad binnen. Hij ziet de nood van hen die ‘hosanna’ roepen. ‘Bevrijd ons!’, zo roepen ze. Net als die schenker en die bakker. Maar Jezus weet hoe complex die weg van de vrijheid is. Hij zit niet op zijn heerserstroon zoals de farao’s van toen en de keizers van deze tijd. Voor hem geldt niet de winnaarsmentaliteit. Hij zit op een ezel. En als hij zelf de tempel gevangen ziet worden door hen die alleen maar uit zijn op het recht van de sterkste, werpt hij hen als demonen uit. Zo bevrijdt hij hen die in angst en nood gevangen zitten.

In deze Stille Week volgen we Jozef en Jezus opdat wij hen gedenken in wat we denken, voelen en doen. Als we hen vergeten, zou het zomaar kunnen zijn dat we onze ziel verliezen. De kinderen gaan ons voor met Palmpasenstokken en we zingen tegen de klippen op van hem die ons laat zien wat ware vrijheid en vrede is. Hard nodig deze dagen.

ds Ad van Nieuwpoort