Groot worden

‘De roeping van de mens is mens te zijn’, zo luidt het beroemde adagium van Multatuli. Maar hoe word je mens? In de psychologie gaat het dan vaak over ‘persoonlijke ontwikkeling’ of over ‘groei-mindset’. En dit wordt meestal begrepen in individuele zin: hoe kan ik mijzelf ontwikkelen? Multatuli had iets anders op het oog en leefde in het besef dat een mens pas dan mens kan worden als hij dat wordt in de ontmoeting met zijn medemens. Mens-zijn is in de eerste plaats medemens- zijn. En dat is waar het in de Hebreeuwse Bijbel ook over gaat. Daar gaat het over het groot worden van de gezegende. Een mens is niet bedoeld om klein te blijven en onder de maat te leven. Hij is bedoeld om groot te worden. Alles wat in hem zit moet eruit komen. Alleen zo komt een mens tot zijn bestemming. Maar er is wel een grens. En als die grens niet wordt gehonoreerd, dan is het gedaan met de menselijkheid. Dan vervalt de mens in grootheidswaan en leeft hij niet ten bate maar ten koste van alles en iedereen.

Komende zondag zien we Jozef als een verkochte slaaf afdalen naar Egypte. Hij daalt af in het dodenrijk, zou je kunnen zeggen. En de grote vraag is: hoe komt hij dit te boven? Hoe zal hij daar stand kunnen houden? ‘JHWH is met Jozef’, zo horen we meerdere malen. En dat maakt dat hij zijn lot te boven kan komen. Jozef wordt groot. Hij valt op en maakt het verschil. Hij wordt bijna net zo groot als zijn heer. Maar er is wel een grens. Net zo als later Jozef net zo groot wordt als de koning van Egypte op zijn troon na, zo wordt Jozef net zo groot als zijn heer op de vrouw van zijn heer na.

En daar wordt mee gespeeld. Als hij die grens over gaat, gaat het helemaal mis. Maar als hij die grens honoreert, kan hij zijn tot een zegen voor wie om heen staan. Kan hij zelfs uiteindelijk dat dodenrijk omvormen tot een land van leven.

Komende zondag zal Welmoed ten doop worden gehouden. Ook zij daalt bij wijze van spreke af in het water om vandaar uit op te staan en voluit mens te worden zoals ze is bedoeld. We doen dat in het vertrouwen dat haar aanwezigheid in deze wereld nog wel eens tot grote zegen zal kunnen zijn.

Ad van Nieuwpoort